އެ ޖުމްލަ އަހަރެންގެ ސިކުނޑީގައި ހަރުލާފައި ހުއްޓެވެ."މަސައްކަތު މީހާ ހުރީ ފަހަތުގަ." ވޭތުވެދިޔަ ހަ އަހަރު ދުވަހު، އަހަރެން މި ވަގުތު ތަސައްވަރު ކުރީ މުޅިން ތަފާތު ގޮތަކަށެވެ. އަހަރެން ދޮރުގައި ޓަކިޖަހާނެއެވެ. މަންމަ ދޮރު ހުޅުވާނެއެވެ. ކުޑަހިނދުކޮޅަކަށް، މަންމަގެ ލޮލަށް ގަބޫލުނުކުރެވިފައި އަހަންނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުންނާނެއެވެ. ދެން ރޮމުން، އެންގުމަކާ ނުލައި ދަތުރުކުރީތީ އަހަންނަށް އެއްޗެހި ކިޔައި، ފައިވާން ބޭލުމުގެ ކުރިން އަހަރެން ގޭތެރެއަށް ވައްދާނެއެވެ.

ނަމަވެސް، ކަންތައްވީ އެހެންނެއް ނޫނެވެ. ކޮއްކޮގެ ފިރިމީހާ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި ދޮރު ލެއްޕީއެވެ.

އަހަރެންގެ ނަމަކީ އަޔާން މުޙައްމަދެވެ. އަހަރެން ދުބާއީން އެނބުރި މިއައީ ހުޅުމާލޭގައި ހުރި އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ގެއަށެވެ. އެއީ މަންމަގެ ބޯހިޔާވަހިކަމާ މެދު ދުވަހަކުވެސް ފިކުރުކުރަން ނުޖެހޭނެ ގޮތް ހެދުމަށްޓަކައި އަހަރެން ގަތް ގެއެކެވެ. އެކަމަކު އެ ގޭގެ އެތެރޭގައި ހުރި މީހަކު އެއީ މަސައްކަތު މީހެއް ކަމަށް ދެންމެ އެ ބުނީ މަންމައަށެވެ.

އަހަރެން ގޭގެ އަރިމަތިން ފަހަތަށް ދިޔައީމެވެ. ބަދިގެ ފަހަތުގައި، ހަނި ހިޔާކޮޅެއްގެ ދަށުގައި، ތިން ހެދުން ވަށިގަނޑާއި ދޮންނަން ބޭނުންކުރާ ބައެއް ސާމާނާއެކު އަންހެނަކު އިށީނދެގެން އެއްޗެހިތަކެއް އަތުން ދޮންނަން ހުއްޓެވެ. އޭނާ އިނީ ހުދު ގަމީހެއްގައި ސައިބޯނި ހާކައިގެން ދޮންނާށެވެ. އޭނާގެ އަތްކުރި އޮތީ ތެމިފައެވެ. ފައިވާން ހުރީ ކުޑަދަށު ކައިރީގައެވެ.

އަހަރެން ރަނގަޅަށް ބަލާލިއިރު އެއީ އަހަރެންގެ ލޯބިވާ މަންމަ ކަން އަހަންނަށް ޔަގީން ކުރެވުނެވެ. އަހަންނަށް ބޭއިހްތިޔާރުގައި މަންމައަށް ގޮވާލެވުނެވެ.

"މަންމާ؟"

އޭނާގެ އަތުގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުނެވެ. އަހަރެންގެ މަންމަ، މަރިޔަމް، މަޑުމަޑުން އެނބުރި ބަލައިލިއެވެ. މަންމައަށް އަހަރެން ވަކިކުރަން ވަގުތު ކޮޅެއް ނެގިއެވެ. އަހަރެންމީ އަޔާންކަން އެނގުމާއެކު މަންމަ ސިހުނެވެ. އަދި ދޮންނަން ހުރި ގަމީސް މަންމަގެ އަތުން ދޫވިއެވެ.

"ދަރިފުޅު އަޔާން؟" މަންމައަށް ރޮއިގަނެވުނެވެ.

މަންމަ ތެދުވުމުގެ ކުރިން އަހަރެން ކަކޫޖަހައި އިށީނީމެވެ. މަންމަ ދެއަތުން އަހަރެންގެ ކޯތާފަތުގައި ބީހިލިއެވެ.

"ތީ މިމަންމަ ދެކެ އިންތިހާއަށް ލޯބިވާ ދަރިފުޅު އަޔާންތަ؟"

"އާނ، މަންމާ." މަންމަ ހުރި ހާލަތު ފެނި އަހަރެން އިންތިހާއަށް ކަންބޮޑުވިއެވެ. ރުޅިވެސް އައެވެ.

މަންމަގެ އިނގިލިތައް އަހަރެންގެ މޫނުމަތީގައި ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. "ދަރިފުޅު މާ ބޮޑަށް ހިކިއްޖެ،" މަންމަ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.

އެ ބަސްތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. މަންމަގެ އަތްތިލަ ހިކިފައި ހުރި ވަރުން، އަތުގައި އޮތް އަތްގަނޑު އޮތީ އަތުގެ މެދާ ހަމައަށް ސާފުކޮށް ފެންނާށެވެ. އެހާލުގައި ހުރެމެ، މަންމަ ކަންބޮޑުވަނީ އަހަންނާ މެދުގައެވެ. އަހަރެން މަންމަގެ ގައިގައި ބައްދާލީމެވެ. މަންމަ އަހަރެންގެ ކޮނޑުގައި ބޯއަޅައިގެން އިނދެ މަޑުމަޑުން ރޮމުން ދިޔައެވެ.

"މަންމަ ކީއްވެ މިތާ ބޭރުގައި ހުރެގެން ހެދުން މި ދޮންނަނީ؟"

މަންމަ އަހަރެންގެ ގައިން ދޫކޮށްލާފައި ބަދިގެއާ ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. "ކޮއްކޮގެ ބައެއް މީހުން މިރޭ އަންނާތީއެވެ."

"ދޮންނަ މެޝިން ކޮބައިތަ؟"

"އެ މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އެކަމަކު މިއީ މާ ބޮޑަށް ސާފުކުރަން ޖެހޭ އެއްޗިއްސެވެ."

މަންމަގެ ކައިރީގައި ހުރި ތިން ވަށިގަނޑަށް އަހަރެން ބަލައިލީމެވެ. "މީ ކާކުގެ ހެދުންތަކެއް؟"

މަންމަ އިސްދަށަށް ޖެހިއެވެ.

"މަންމާ."

"އަޔާން، ދަރިފުޅު ތިއައީ ދެންމެއެއްނު. އާދޭ އެތެރެއަށް."

ދެން އަހަރެންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ މަންމަގެ އަތުގައި ހުރި ނިޝާންތަކެވެ. ހަންގަނޑު ރެދަންލައި، އިނގިލިތަކުގެ ބުޑު ދުޅަވެ، ބޮޑުވައި އިނގިލި ކައިރިން ތަނެއް ފިހިފައި ހުއްޓެވެ. އަހަރެން މަންމަގެ އަތުން ސައިބޯނި އަތުލީމެވެ.

"މަންމަ އުޅޭ ކޮޓަރި ދައްކަބަލަ."

އަހަރެން މަންމައަށްޓަކައި ހާއްސަކުރީ މަތީ ފަންގިފިލާގެ ކޮޓަރިއެވެ. އެއީ ހެނދުނުގެ އަލިކަން ކޮޓަރިއަށް ވަންނާތީއެވެ. ދުބާއީން އައުމުގެ ކުރިން އަހަރެން ހިތަށް އެރީ، މަންމަ އެތަނުގައި ޤުރުއާން ކިޔަވަން އިންނާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، މަންމަ އަހަރެން ގޮވައިގެން ދިޔައީ ބަދިގެ ފަސްދީފައި، ދޮންނަ މެޝިން ބަހައްޓާފައި ހުރި ސަރަހައްދު ކައިރީގައި ހުރި ކުޑަ ކޮޓަރިއަކަށެވެ.

ފާރު ކައިރީގައި ތުނި ގޮދަޑިއެއް އަޅާފައި އޮތެވެ. ކުރިމަތީގައި ފަންކާއެއް ހުއްޓެވެ. ސާފުކުރާ ސާމާނު ބަހައްޓާފައި ހުރި ހަރުގަނޑެއްގެ ދަށުގައި، ފޮށިގަނޑެއްގެ ތެރޭގައި މަންމަގެ ހެދުންތައް ފައްޖަހާފައި ހުއްޓެވެ. އެ ކޮޓަރީގައި ކުޑަދޮރެއްވެސް ނެތެވެ.

"މަންމަގެ އެނދު ކޮބައިތަ؟"

"މިއީ ކަކުލަށް ފަސޭހަ ގޮތެވެ. ހަރުފަތްތަކުން އަރާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ." މަންމަ ވަރަށް އަވަހަށް ޖަވާބު ދިނެވެ.

އަހަރެން ގޮދަޑީގެ ކަނެއް ހިއްލާލީމެވެ. ތިރީގައި ހުރި ތަޅުންގަނޑު އޮތީ ތެމިފައެވެ.

"މަތީގައި ނިދަނީ ކާކު؟"

މަންމަ ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު އިށީނދެލިއެވެ. "ޝިފާނާ އާއި ނަބީލް."

އެއީ އަހަރެންގެ ކޮއްކޮއާއި އޭނާގެ ފިރިމީހާއެވެ.

"ދެން ކުދިން؟"

"އަނެއް ކޮޓަރިތަކުގައި."

އަހަރެން އެ ފޮށިގަނޑަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީމެވެ. އެއީ މީގެ ހަތް އަހަރު ކުރިން މަންމަ މި ގެއަށް ބަދަލުވިއިރު ގެނައި ފޮއްޓެވެ. ހަތް އަހަރު ފަހުންވެސް މަންމަ އުޅެމުން އެދަނީ ހަމަ އެ ފޮށީގެ އެހީގައެވެ.

"މަންމަ އަހަރެން ގާތު މި ވާހަކަ ނުބުނީ ކީއްވެ؟"

މަންމަގެ ލޮލުން އަނެއްކާވެސް ކަރުނަ އައެވެ. "ދަރިފުޅު އެކޮޅުގައި އެހާ ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރާތީއެވެ."

"އަހަރެން ކޮންމެ ހަފުތާއަކު ގުޅަމެއްނު."

"އާނ، އެނގޭ."

"މަންމަ ބުނީ ވަރަށް އުފަލުންނޭ އުޅެނީ."

"ދަރިފުޅުގެ އަޑު އިވުމުން މަންމަ ހުންނަނީ އުފަލުން."

އަހަރެން މޫނު އަނބުރާލީމެވެ. މަންމަގެ އެ އޯގާތެރި ޖަވާބު ތަހައްމަލު ކުރުމަކީ އަހަންނަށް ކެތްކުރެވޭވަރުގެ ކަމަކަށް ނުވިއެވެ. ހަރުގަނޑުމަތީގައި ބައްޕަގެ ފޮޓޯއެއް ހުއްޓެވެ. އޭގެ ކައިރީގައި މަންމަގެ ފޯނު އޮތެވެ. އޭގެ ސްކްރީން އޮތީ މުޅިން ތަޅައިގެން ގޮސްފައެވެ.

"ޝިފާނާއަށް އެނގޭތަ މަންމަ މިތާ ނިދާކަން؟"

މަންމަ އަހަންނަށް ބަލައިލިއެވެ. އެ ބަލައިލުމުން ހުރިހާ ޖަވާބެއް ލިބިއްޖެއެވެ.

ބައްޕަ ނިޔާވިއިރު އަހަރެންގެ އުމުރަކީ ބާވީސް އަހަރެވެ. ބައްޕަ ދޫކޮށްފައި ދިޔައީ ދަރަނިތަކަކާއި، ނުނިމި އޮތް މަސްދޯންޏަކާއި، މުޅި އުމުރު ކުޑަ ލާރިކޮޅަކުން ހަތަރު މީހުން ބަލަހައްޓަމުން އައި އަނބިމީހާއެވެ. މަންމަ އައްޑޫގައި ހުރެގެން ހެދިކާ ވިއްކިއެވެ. ރޭގަނޑު ދަންވަރު ވަންދެން ޔުނީފޯމް ފެހިއެވެ. ބައެއް ރޭރޭ ފަހާފޮށީގެ އަޑަށް އަހަންނަށް ހޭލެވޭއިރު، މަންމަ އިންނާނީ ފެންނަވަރު ނުވާތީ ކަށިގަނޑާ މާ ކައިރިއަށް ގުދުވެގެންނެވެ.

ދުބާއީން އަހަންނަށް ވަޒީފާއެއް ލިބުމުން، މަންމަ މީހެއްގެ އަތުން ފައިސާ ދަރަންޏަށް ނަގައިގެން އަހަރެންގެ ޓިކެޓް ގަނެދިނެވެ. އެއާޕޯޓުގައި ހުރެފައި މަންމަ އަހަރެންގެ ދަބަހަށް ކާ އެއްޗެހި އަޅައިދިނެވެ. "އަހަރެމެންނަށް ފައިސާ ފޮނުވަންވެގެން ނުކައި ނުހުންނައްޗޭ،" މަންމަ ބުންޏެވެ.

ނަމަވެސް އަހަރެން އެތައް ފަހަރަކު ނުކައި ހުރީމެވެ. އިތުރު ގަޑީގައި މަސައްކަތްކޮށް، ގިނަ ބަޔަކާއެކު ކުޑަ ކޮޓަރިއެއްގައި އުޅެގެން އަހަރެން ފައިސާ އެއްކުރީމެވެ. އެންމެ ފަހުން މި ގެ ގަނެވޭވަރަށް އަހަންނަށް ފައިސާ ލިބުނެވެ. ޝިފާނާ ކައިވެނި ކުރިތާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެއެވެ. އަމިއްލަ ތަނެއް ލިބެންދެން މަންމަ ގާތުގައި މިގޭގައި ހުރެވިދާނެތޯ އެހުމުން އަހަރެން އެކަމަށް އެއްބަސްވީމެވެ.

"މަންމަ އެކަނިވިޔަ ނުދޭތީ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. ކޮއްކޮ އެކަމަށް ވަޢުދުވިއެވެ.

ހަވީރު ހަގަޑި ބައިގައި އަހަރެން ސިޓިންގްރޫމަށް ނުކުތީމެވެ. ނަބީލް ކާ މޭޒު ކައިރީގައި ހުރެ ފޯނުން ވާހަކަދައްކަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެން ފެނުމުން އޭނާ ހުރީ އުނދަގޫވެފައެވެ.

"ކިހިނެއް އެތެރެއަށް ވަނީ؟"

"މިއީ އަޔާން."

އޭނާގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. "އޯހް. ޝިފާނާގެ ބޭބެ."

"އަދި ތިބޭފުޅާ 'މަސައްކަތު މީހާ' އޭ ކިޔައި މުޚާތަބު ކުރި މީހާގެ ދަރިފުޅު."

އޭނާ ފޯނު ކަނޑާލިއެވެ. "އެއީ ދަރިފުޅު ނަބީލަށް އޮޅުނީ. އަހަރެމެންގެ ކަންތައްތަކުގައި އެހީވާން ބައެއް ފަހަރު އަންހެނަކު މިގެއަށް އާދެ" މަންމަ އެވަގުތު ވެސް ހަމަޖައްސާލަން އުޅުނެވެ.

"އަހަރެންގެ މަންމަ ހުރީ ތިމީހުންގެ ހެދުންތައް ދޮންނަން." އަހަރެން ހުރީ އިންތިހާއަށް ރުޅިއައިސްފައެވެ.

"މަންމަ އަމިއްލައަށް ބޭނުންވެގެން މަސައްކަތުގައި އުޅެނީ." ނަބީލް ފާޑަކަށް ހުރެ ބުނެލިއެވެ.

އަހަރެން ވަށައިގެން ބަލައިލީމެވެ. އާ ދޮރުފޮތިތަކާއި، ބޮޑު ޓީވީއަކާއި، އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭ ފަދަ ޒީނަތްތެރި ބައްތިތައް ހުއްޓެވެ. މަންމަ އެންމެ ގަޔާވި ބޯދާ ލަކުޑި ގޮނޑި މިހާރު ފެންނާކަށްވެސް ނެތެވެ.

ޝިފާނާ ފެހިކުލައިގެ ހެދުމެއްލައިގެން މަތިން ފޭބިއެވެ. "އަޔާން!" އޭނާ ހިނިތުންވުމާއެކު އަހަރެންގެ ގާތަށް އައެވެ. އަހަރެން ފަހަތަށް ޖެހުނީމެވެ.

"މަންމަ ދޮންނަ މެޝިން ކައިރީގައި ނިދަނީ ކީއްވެ؟"

އޭނާގެ ހިނިތުންވުން ގެއްލުނެވެ. "އެއީ މަންމަ އަމިއްލައަށް އިޚްތިޔާރު ކުރި ގޮތެވެ."

"މަންމަގެ ހެދުންތައް ފޮށީގައި ބަހައްޓަންވެސް އިޚްތިޔާރު ކުރީ މަންމަ ހެއްޔެވެ؟"

"އަޔާން، އަޑު މަޑުކުރޭ. ކުދިން އެބައުޅޭ މަތީގައި."

"އެހެންވީމާ ސިއްރުންނަމަވެސް ޖަވާބު ދީ."

ނަބީލް އޭނާގެ ތަށި މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. "މި ގޭގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަލަހައްޓަނީ އަހަރެމެންނެވެ. ހަ އަހަރު ފަހުން އައިސް ފަސް މިނެޓު ތެރޭގައި ހުރިހާ ކަމެއް ނިންމައެއް ނުލެވޭނެއެވެ."

"މަންމަ ނިދާ ތަން އަހަރެން ދެކެފީމެވެ."

"މަންމައާ އެކު އުޅުމަކީ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫނެވެ،" ޝިފާނާ ބުންޏެވެ. "މަންމައާއެކު އުޅުމުގެ ތަޖުރިބާއެއް ބޭބެއަކަށް ނެތެވެ."

ބަދިގޭގެ ދޮރުމަތީގައި ހުރެ މަންމަ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ، "އާދޭސްކުރަމެވެ."

އަހަރެން އެނބުރި ބަލައިލީމެވެ. މަންމަ ހުރީ ސައި ތަބަކެއް ހިފައިގެންނެވެ. މިހާލުގައިވެސް މަންމަ އެމީހުންނަށް ސައި ތައްޔާރުކުރީއެވެ. އަހަރެން މަންމަގެ އަތުން ތަބައް އަތުލީމެވެ.

"އިށީނދޭ މަންމާ."

"ރޭގަނޑުގެ ކެއުން ނިންމަން އެބައޮތެވެ."

"އަހަރެންގެ ކައިރީގައި އިށީނދޭ."

ނަބީލް އޭނާގެ ގަޑިއަށް ބަލައިލިއެވެ. "އަހަރެމެންގެ މެހުމާނުން މިހާރު އަންނާނެއެވެ."

"ކެންސަލް ކުރޭ."

"މިއީ އަހަރެންގެވެސް ގެއެވެ."

"އެކަމާ ފަހުން ވާހަކަ ދައްކާނީއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ މަންމަ ކެއުމެވެ."

ޝިފާނާ އަތް އުރާލައިގެން ހުއްޓެވެ. "ބޭބެ ފައިސާ ފޮނުވީމާ ހީވަނީ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ޒިންމާ ނެގުނީ ކަމަށެވެ."

އަހަރެން އޭނާއަށް ބަލައިލީމެވެ. "މަހުން މަހަށް އަހަރެން ފޮނުވާ ފައިސާ ދަނީ ކޮންތާކަށް؟"

"ގޭގެ ޚަރަދުތަކަށް."

"މަންމައަށް އޭގެއިން ލިބެނީ ކިހާވަރެއް؟"

ޖަވާބެއް ނުލިބުނެވެ.

އަހަރެން މަންމައަށް އެނބުރުނީމެވެ. "ކިހާވަރެއް؟"

"ބައެއް ފަހަރު ޝިފާނާ މަންމަ ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ގަނެދޭ."

"މަންމަގެ ބޭސް؟"

މަންމަ އޭނާގެ އަތްތިލައިގައި ފިރުމާލިއެވެ. "އަދި ބައެއް ބޭސް އެބަހުރި."

"ދައްކަބަލަ."

މަންމަގެ ބޭސްތައް ހުރީ ކުޑަ ޕްލާސްޓިކް ކޮތަޅެއް ގެނެސް އަހަހަރެންގެ އަތަށް ދިނެވެ.

"މީގެތެރެއިން މިހާރުވެސް މިއޮތީ ދެބޭހެއް ހުސްވެފައެއްނު" އަހަރެން ވަގުތުން ޝިފާނާއަށް ސުވާލުތައް ކުރަން ފެށީމެވެ. "ބޭސްސިޓީ އޮތީ އެތައް ފަހަރަކު ފައްޖަހާފައި އޮތުމުން އޭގެ ލިޔުންތައް ފަނޑުވެ، ކިޔަން ނޭގޭ ވަރުވެފަ،"

އެންމެ ފަހުން ބޭސް ހަމައަށް ނެގީ ކޮން އިރަކުތޯ އަހަރެން އެހީމެވެ. "މިދިޔަ މަހު،" ޝިފާނާ ދިމާލަށް ބެލުމަށްފަހު މަންމަ ބުންޏެވެ. ދެން އަމިއްލައަށް އިސްލާހު ކުރިއެވެ. "ނޫނީ އޭގެ ކުރީ މަހު ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ."

ނަބީލް ފުން ނޭވާއެއްލިއެވެ. "މަންމަ ހަނދާން ނެތެނީއެވެ."

މަންމަގެ ކޮނޑު ދަށަށް ޖެހުނެވެ. އެއީ މީހުން މަންމައާ ދިމާއަށް ބާރަށް އެއްޗެހި ބުނުމުން މަންމަގެ ފަރާތުން ފެންނަ އާދައެކެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އެކަން މިވަނީ މަންމަގެ އަމިއްލަ ގޭގައެވެ.

އަހަރެން ކަޒިން ހަސަނަށް ގުޅީމެވެ. "މިގެއަށް އާދޭ،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "ކާ އެއްޗެހި ހިފައިގެން އާދޭ. މަންމައަށް ކެވޭނެ ކަހަލަ މަޑު އެއްޗެއް ގެންނާތި."

ދެން އަހަރެން މި ގެ ގަތް އިރު އުޅުނު ވަކީލަށް ގުޅީމެވެ. ގޭގެ ކަންތައް ހުރި ގޮތް ކިޔައިދީ، ގޭގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ލިޔުންތައް ބަލައި، މި މީހުން މިގެއިން ފޮނުވާލެވޭނެ ގޮތަކާ ބެހޭގޮތުން ލަފާ ހޯދީމެވެ.

އަހަރެން އެނބުރި އައިއިރު، ޝިފާނާ ހުރީ މަންމަ ކައިރީގައެވެ. "ބޭބެ ގާތު ބުނޭ މަންމަ ބޭނުންވީ ތިރީގައި ހުންނާށޭ." މަންމަ އިނީ ބިމަށް ބަލަހައްޓައިގެންނެވެ. "ބުނޭ،" ޝިފާނާ ތަކުރާރު ކުރިއެވެ.

"މަންމައާ ބެހޭނެ ކަމެއް ނެތް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. ޝިފާނާ އަހަންނަށް އެނބުރުނެވެ. "މަންމަ ކަންތައްތައް ދައްކަނީ އޮންނަ ވަރަށްވުރެ ގޯސްކޮށް."

މަންމަ އިސްއުފުލާލިއެވެ. "ނޫން،" މަންމަ ބުންޏެވެ. މުޅި ތަނަށް ހިމޭންކަން ވެރިވިއެވެ. "އަހަރެން ކަންތައްތައް ދެއްކީ އޮންނަ ވަރަށްވުރެ ރަނގަޅަށެވެ."

ޝިފާނާ އެއްޗެއް ބުނަން އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް މަންމަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ. "ދަރިފުޅު ގުޅީމާ އަހަރެން ބުނަނީ ކައިފީމޭ. ބައެއް ފަހަރު ނުކައި ހުންނަ އިރުވެސް. އަހަރެން ބުނަނީ ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކީމޭ. އެކަމަކު ނުދައްކަމެވެ." މަންމަގެ އަޑު ތުރުތުރުލަމުން ދިޔައެވެ. "އަހަރެން ބޭނުންނުވީ ދަރިފުޅު އެކަނި މާ ދުރުގައި ހުންނައިރު ފިކުރުކުރާކަށް."

"މަންމާ"

"އަދި އަހަރެން ކޮޓަރީގެ ވާހަކަ ނުބުނީ ދަރިފުޅު ކޮއްކޮދެކެ ރުޅި އައިސްދާނެތީއެވެ." މަންމަ މޫނުގައި އަތް އެޅިއެވެ.

ހަސަން ކާ އެއްޗެހި ހިފައިގެން އައީ އެވަގުތުއެވެ. އޭނާވެސް ހުރީ މިކަމާ ވަރަށް ބޮޑަށް ހިތްހަމަނުޖެހިފައެވެ. އޭނާ މަންމައަށް ސަލާމްކޮށް، ފުރަތަމަ މަންމައަށް ކާން އެޅިއެވެ. މޭޒު ތައްޔާރު ނުކުރެވޭތީ މަންމަ މާފަށް އެދުނެވެ. "އެންމެ ރަނގަޅެވެ،" އޭނާ ގޮނޑިއެއް ކައިރިކޮށްލަމުން ބުންޏެވެ.

މަންމަ ކާން އިންދާ، ޝިފާނާގެ ކުޑަދަރިފުޅު އާހިލް ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އޭނާއަށް އަށް އަހަރެވެ. އޭނާ އައިސް އަހަރެންގެ ގައިގައި ބައްދާލާފައި ކާ އެއްޗިއްސަށް ބަލައިލިއެވެ. "މިއަދު މާމައަށް މިތާ ކެވިދާނެތަ؟" އެއްވެސް މީހަކު ޖަވާބެއް ނުދެއެވެ. އަހަރެން މަންމަގެ ކައިރީގައި ހުރި ގޮނޑި ކައިރިކޮށްލީމެވެ. "މާމައަށް ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް މިތާ ކެވޭނެއެވެ."

އެރޭ ނުވައެއް ޖެހިއިރު މުޅި ގެ އޮތީ ހިމޭންވެފައެވެ. މެހުމާނުންގެ ދަތުރު ކެންސަލް ކުރެވުނެވެ. ވަކީލުގެ ލަފާގެ މަތިން، ޝިފާނާއާއި ނަބީލް ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ވަގުތީ ތަނަކަށް ބަދަލުވާން ނިންމުނެވެ. ނަބީލް ޒުވާބު ކުރަން އުޅުމުން، ހަސަން އޭނާ ގާތު އެހީ "މަންމަ ނިދި ކޮޓަރީގެ ވާހަކަ މުޅި އާއިލާއަށް ކިޔައިދޭން ބޭނުންތަ؟" ކަމަށެވެ. އެއާއެކު އޭނާ އެއްބަސްވިއެވެ.

އަހަރެން މަންމައަށް އަމިއްލަ ތަޅުދަނޑި ހަވާލުކުރީމެވެ. އަދި މަންމަގެ ބޭސްފަރުވާއާ ގުޅޭ ކަންކަން ހަމަޖައްސައި، ގޭގެ ބިލްތަކާއި މަންމަގެ އަމިއްލަ ބޭނުންތަކަށް ބޭނުންވާނެ ފައިސާ މަންމަގެ އެކައުންޓަށް ޖަމާވާނެ ގޮތް ހެދީމެވެ. ގޭގެ ހުރިހާ ކަމެއް މިހާރު ހަމަޖެހިފައިވަނީ މަންމަގެ ނިންމުންތަކާ އެއްގޮތަށެވެ. ނަމަވެސް، މަންމަ ބޭނުންވަނީ ކޮން ކޮޓަރިއެއްތޯ އެހުމުން، މަންމަ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ، "އެމީހުން ރުޅި އަންނާނެއެވެ."

އަހަރެން ގަލަން ބެހެއްޓީމެވެ. "މަންމަ އެމީހުންދެކެ ބިރުގަންނަނީ ހެއްޔެވެ؟"

މަންމަ ސިޑިއާ ދިމާއަށް ބަލައިލިއެވެ. "މީހުން ހިތްހަމަނުޖެހިދާނެތީ ބިރުން އުޅެއުޅެ އަހަރެން މިހާރު ވަރުބަލިވެއްޖެއެވެ."

ފަހުން، މަންމަ އެ ކުޑަ ކޮޓަރީގައި ބޯދާ ތުވާއްޔެއް ފައްޖަހަން އިންދާ އަހަންނަށް ފެނުނެވެ.

"މިރޭ ތި ތަކެތި ފޮށްޓަށް އަޅާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ."

"އަހަރެން ބޭނުންވަނީ މިތަން ސާފުކޮށް ބަހައްޓާށެވެ."

އަހަރެން މަންމަގެ ގޮދަޑި ކައިރީގައި އިށީނީމެވެ. "މަންމާ، އޭނާ ދުވަހަކުވެސް މަންމަގެ ގައިގައި ޖެހިތަ؟"

މަންމަ ބޯ ހޫރާލިއެވެ. "އަތަކުން ނޫނެވެ."

އަހަރެން މަޑުކޮށްލީމެވެ.

"އޭނާ ބުނަނީ އަހަރެންގެ ސަބަބުން ޚަރަދު ބޮޑުވާ ކަމަށެވެ. ކަރަންޓާއި، ބޭހާއި، ކާބޯތަކެއްޗެވެ." އެހެން ބުނަމުން މަންމަ އަތުގައި އޮތް ތުވާލިން އަތުގެ އިނގިލިތައް ފޮރުވަން މަސައްކަތް ކުރިންކަން އަހަންނަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. "އެއްފަހަރަކު އަހަރެން ކްލިނިކަށް ގެންގޮސްދޭން ބުނުމުން އޭނާ ބުނީ މުސްކުޅިން އަބަދުވެސް އުޅޭނީ ބަލިވެގެން ކަމަށެވެ."

"ޝިފާނާއަށް އެ އަޑު އިވުނުތަ؟"

"އާނ."

"އޭނާ ކީކޭ ބުނީ؟"

"އޭނާ ބުނީ ނަބީލްގެ މޫޑު ރަނގަޅުވަންދެން މަޑުކުރުމަށެވެ."

އަހަރެންގެ އަތްތިލަ ކަކުލުގައި ބާރަށް ފިއްތާލީމެވެ. މަންމަ އަހަންނަށް ވަރަށް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ބަލަން އިނެވެ. "ރުޅީގައި އެއްވެސް ކަމެއް ނުކުރާތި."

"މަންމަ އަހަރެން ގާތު އެ ވާހަކަ ބުނި ނަމަ... "

"އެނގޭ."

"މަންމަ އަޅުގަނޑު ގާތު ބުނި ނަމަ، މަންމަ ތިހާލުގައި އެންމެ ދުވަހެއްގައިވެސް އުޅޭކަން ނުޖެހުނީސް"

އަޅުގަނޑު އެހާ ގިނައިން ގުޅައިހަދާއިރު، މަންމަގެ ތިވޭންތައް އަޅުގަނޑު ގާތު ނުބުނެ ފޮރުވައިގެން ހުރީތީ ދެރައީ ...

މަންމަ އަށް ހުރީ ރޮވިފައެވެ. އެހެންވެ އަހަރެން އެޝަކުވާ ކުރުން ހުއްޓާލީމެވެ.

"ދަރިފުޅުގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން ގުރުބާންކޮށްފައި މަންމައަށް އުފާވެރި ތަނަވަސް ދިރިއުޅުމެއް ހޯދައިދީފައިވާއިރު، އެހާ ދުރުގައި ހުއްޓާ ކަންތައްތައް ގޯސްވި ވާހަކަ ބުނަން މަންމައަށް ކެރޭނީ ކިހިނެއް؟"

އަހަރެން މަންމަގެ އަތުގައި ހިފާލީމެވެ. "މަންމައަކީ ދުވަހަކުވެސް ކަމެއް ގޯސްވި މީހެއް ނޫން"

ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ގަޑީގައި، ނަބީލް އޭނާގެ ފޮށި ހިފައިގެން ތިރިއަށް ފޭބިއެވެ. އޭނާ މަންމައާ ދިމާއަށް ބަލާވެސް ނުލައެވެ. ޝިފާނާ ދަރިން ގޮވައިގެން އޭނާގެ ފަހަތުގައި ހުއްޓެވެ. "އަހަންނަށް މާފުކުރޭ،މަންމާ" އޭނާ ދަމިއުމުގެ ކުރިން މަންމަގެ ކިބައިން މާފަށް އެދުނެވެ.

މަންމަ ތެދުވެ ދަބަސް އުފުލަދޭން އުޅުނެވެ. "ދަބަސްތައް އުފުލަން ނޫޅޭ މަންމާ،" އަހަރެން މަޑުމަޑުން ބުނީމެވެ. މަންމަ އަލުން އިށީނދެލިއެވެ.

ޝިފާނާ އޭނާގެ މޫނު ފޮހެލިއެވެ. "މަންމަ ހުރިހާ ކަމެއް ކޮށްދޭތީ އަހަންނަށް އެކަމަށް އާދަވެވުނީއެވެ. ދެން ނަބީލް ޝަކުވާ ކުރަން ފެށުމުން އަހަރެން ބޭނުންވީ ހަމަޖެހުމެވެ."

"ކޮއްކޮ އޭނާއަށް ހަމަޖެހުން ހޯދައިދިންއިރު ، ބަނޑުއަޅައި ވިހެއި މައިމީހާއަށް ދިނީ ކޯއްޗެއް؟"

އެބަގުތު ޝިފާނާއަށް މަންމައަށް ބަލައިލެވުނެވެ. "އެ ސުވާލަށް ދޭނެ ޖަވާބެއް އަހަންނަކަށް ނޭނގެ ދޮންބޭ

"މިވަގުތަށް އޮތީ، މަންމަ ޖަވާބު ދޭއިރު ކޮއްކޮ އަޑުއެހުން."

އާހިލް އޭނާގެ މާމަގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. "އަޅުގަނޑަށް އަދިވެސް މިގެއަށް އާދެވޭނެތަ؟"

މަންމަ އޭނާގެ ނިތްކުރީގައި ބޮސްދިނެވެ. "އާނ، ދަރިފުޅާ ދަރިފުޅު ބޭނުން ކޮންމެ ވަގުތެއްގައިވެސް އާދެވޭނެ." މަންމަ މާމަދަރިފުޅުގެ ބޮލުގައި ބޮސްދިނެވެ.

އެއަށްފަހު، ކުދިން އެމީހުންގެ މަންމަގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ނުކުތެވެ. ހަސަން އެމީހުންގެ ފޮށިތައް ގެންގޮސްދިނެވެ. ކާރު ނައްޓާލުމުން، މަންމަ ދޮރުމަތީގައި ވަރަށް ގިނައިރު ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ.

ދެން މަންމަ އެހިއެވެ، "އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު އަހަންނަށް އެގެއްލުނީތަ؟"

އަހަރެން މަންމަގެ ކައިރީގައި ހުއްޓިލީމެވެ. "އަޅުގަނޑު އުއްމީދު ކުރަނީ މިއީ އޭނާ އެނބުރި އަންނަން ފަށާ ހިސާބު ކަމަށް" އަހަރެން މަންމަ އަތުގައި ހިފައިގެން އެތެރެއަށް ވެއްދީމެވެ. އަދި އެވަގުތަކީ ގަޑިން 11 ބައި ހާއިރުކަމަށްވާތީ މަންމަ ނަމާދު ވަގުތު ޖެހުމުގެ ކުރިން ކުޑަ ވަގުތުކޮޅަކަށް އަރާމުކުރަން އަހަރެން މަންމައަށް ބުނީމެވެ. އަދި ހަވީރު ޑރ. ދައްކާން ދާން ތައްޔާރުވާންވެސް މަންމަ ގާތު ބުނީމެވެ.

ހަވީރު ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމުން މަންމަގެ ބޭސްތަކަށް ބަދަލު ގެނެސް، އަލުން ދެއްކުމަށް އެދުނެވެ. މަންމައަށް ބޭނުންވަނީ ގަވާއިދުން ކެއުމާއި، އަރާމާއި، އަދި މަންމަގެ ތަދާއި ވޭނަށް އަޅާލާނެ މީހެކެވެ. އަހަރެންގެ ޗުއްޓީ އިތުރުކުރީމެވެ.

ފުރަތަމަ ހަފުތާގައި، މަންމަ ހޭލަނީ ފަތިހު ސާފުކުރާށެވެ. އަހަރެން ތަށްޓެއް ބެހެއްޓިޔަސް، މަންމަ އަވަސްވެގަންނަނީ އެ ދޮންނާށެވެ. އެއްދުވަހަކު، މަންމަ ބަރު ވަށިގަނޑެއް އުފުލަނިކޮށް އަހަންނަށް ފެނުނެވެ.

"އަހަރެން ތިކަން ކޮށްފާނަމެވެ." މަންމަ ފަސްޖެހުމާއެކު އެ ދޫކޮށްލިއެވެ.

ނާސްތާ ގަޑީގައި މަންމަ ބޭނުންވަނީ ކޯޗެއްތޯ އަހަރެން އެހީމެވެ.

"ދަރިފުޅު ކާ އެއްޗެއް."

"މަންމާ."

މަންމަ ކުޑަކޮށް ވިސްނާލިއެވެ. "މަސްހުނި. ލިނބޯ ހުތް ގިނަކޮށް."

އެއީ ވަރަށް ކުޑަކުޑަ ޖަވާބެކެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެން ފިހާރައަށް ދިޔައީ މަންމަ އަހަންނާ ވަރަށް އަގުހުރި އަމާނާތެއް ހަވާލުކުރި ފަދަ އިހުސާސަކާއެކުގައެވެ.

އެއްދުވަހެއްގެ އިރުއޮއްސުނު ވަގުތު، އަހަރެމެން ބެލްކަނީގައި އިށީނދެގެން ތިބީމެވެ. މަންމަގެ ބޯދާ ގޮނޑި ގުދަނުން ފެނިގެން، ހަސަން ވަނީ އެ މަރާމާތު ކޮށްދީފައެވެ. މަންމަ ގޮނޑީގައި ފައި އަރުވައިގެން އިނދެ، މަގުމަތީގައި ކުދިން ބައިސްކަލު ދުއްވާ މަންޒަރު ބަލަން އިނެވެ.

"ދަރިފުޅު ދުބާއީގައި އެކަނިވެރިވިތަ؟" މަންމަ އެހިއެވެ.

"އާނ."

"ކީއްވެ ބުނެނުލީ؟"

އަހަރެން މަންމައަށް އެނބުރުނީމެވެ. އަހަރެމެން ދެމީހުންނަށްވެސް ހެވުނެވެ. ދެން ހިމޭންވީމެވެ. "އަޅުގަނޑު ބޭނުންނުވީ މަންމަ ފިކުރުކުރާކަށް،" އަހަރެން އިއުތިރާފުވީމެވެ.

މަންމަ އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފިއެވެ. "އަހަރެމެން ތިކަން ހުއްޓާލަން އެބަޖެހެއެވެ."

އެހެންކަމުން އަހަރެން މަންމައަށް އެކޮޅުގައި އުޅުނު ދަތި ހާލާއި، އީދު ކެއުންތަކުގައި ބައިވެރިނުވެވުނު ހިތާމައާއި، ނިދުމުގެ ކުރިން މަންމަގެ މެސެޖުތައް ތަކުރާރުކޮށް އަޑުއެހި ރޭތަކުގެ ވާހަކަ ކިޔައިދިނީމެވެ. މަންމަ ކިޔައިދިނީ އަހަރެން އަންނާތީ ކައްކަން ބޭނުންވި ކާ އެއްޗެހީގެ ވާހަކައެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އަހަރެމެން ދެމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް "އަހަރެން ރަނގަޅޭ" ބުނެ ދޮގެއް ނުހަދަމެވެ.

ތިން ހަފުތާ ފަހުން ޝިފާނާ އެނބުރި އައެވެ. އޭނާ އައީ އެކަނިމާއެކަންޏެވެ. މަންމަގެ ބޭސްތަކާއި ބައެއް މޭވާ ހިފައިގެންނެވެ. އެމީހުން ވާހަކަދައްކަން ތިބިއިރު އަހަރެން ކައިރީގައި ހުރީމެވެ. ޝިފާނާ މަންމަގެ ކިބައިން އެދުވަހުވެސް މާފަށް އެދުނެވެ.

ދެން އޭނާ މަންމަ ގާތު އެހީ އޭނާއަށް ކޮށްދެވޭނީ ކޮން ކަމެއްތޯއެވެ.

"މާފުކުރަން އަހަންނަށް އަވަސް އަރުވާނުލާ،" މަންމަ ބުންޏެވެ.

ޝިފާނާ ބޯޖަހާލިއެވެ.

"އަދި ކޮއްކޮގެ ދަރިން މުސްކުޅި މީހަކާ ވާހަކަދައްކާއިރު، އެމީހުން ވާހަކަދައްކާ ގޮތަށް ފަރުވާތެރިވޭ."

ޝިފާނާ ރޮމުން އެ ވާހަކަ އަޑުއެހިއެވެ.

އަހަރެން ދުބާއީއަށް އެނބުރި ދިއުމުގެ ކުރިން، ގޭގެ ކަންތައްތަކުގައި އެހީވާނެ މީހަކާއި، ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމުގެ ކަންކަމާއި، ހަސަން މަންމަގެ ގާތަށް ޒިޔާރަތްކުރާނެ ގޮތް ހަމަޖެއްސީމެވެ. ތިން މަސް ފަހުން އަހަރެން މުޅިން އެނބުރި އަންނާނަމެވެ.

ފުރަން އުޅުނު ދުވަހުގެ ހެނދުނު، މަންމަ ހުރީ ގޭގެ މައި ދޮރުމަތީގައެވެ. މަންމަގެ އެއް އަތުގައި ގޭގެ ތަޅުދަނޑި އޮތްއިރު، އަނެއް އަތުގައި އޮތީ އަހަންނަށް ދޭން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ކާ އެއްޗެހި ބަންދުކޮށްފައިވާ ކޮތަޅެކެވެ.

"ދަރިފުޅު ކާން ހަނދާން ނައްތާނުލާތި،" މަންމަ ބުންޏެވެ.

"ލައްބަ މަންމާ، އަޅުގަނޑު ހަނދާ ނައްތައެއް ނުލާނަން."

މަންމަ އަހަންނަށް ބަލައިލީ ގަބޫލުނުކުރާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ.

"އަޅުގަނޑު މަސައްކަތް ކުރާނަން،" އަހަރެން ބުނި ބަސް އިސްލާހު ކުރީމެވެ.

ދެން މަންމަ އަހަރެންގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. މަންމަގެ ފަހަތުން، ސިޑިއާ ހަމައަށް އިރުގެ އަލިކަން އެޅިފައި ހުއްޓެވެ. މަތީ ފަންގިފިލާގައި ހުރި މަންމަގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުރީ ހުޅުވާފައެވެ. މަންމަގެ ހެދުންތައް މިހާރު ހުރީ އަލަމާރީގައި އަޅުވާފައެވެ.

އަހަރެން ކާރާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތް ވަގުތު، މަންމަ އަހަރެންގެ ނަމުން ގޮވާލިއެވެ.

"ދަރިފުޅު އަޔާން"މަންމަގެ ލޮލުން އުފާވެރިކަމުގެ އަސަރު ފެންނަން ހުއްޓެވެ.

"ދަރިފުޅު އެނބުރި އަންނަ ދުވަހަކުން، ޓަކިޖަހާލާތި."

އަހަރެން ހިނިތުންވެލީމެވެ. "އަޅުގަނޑު އަތުގައި ތަޅުދަނޑި އޮތްނައިރުވެސްތަ؟"

"އާނ، މަންމަ ބޭނުން މިމަންމެގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅަށްޓަކައި ދޮރު ހުޅުވައިދޭން"

ދެން ފަހަރަކުން، މަންމަ އެކަން ކުރާނެކަން އަހަންނަށް ޔަގީނެވެ. - ނިމުނީ -