އަހަރެންގެ ހުރި ހަމައެކަނި ދަރިފުޅު، އަޒީމް، ބަލިވެ އެނދުމަތިވިއިރު އޭނާގެ އުމުރަކީ އެންމެ ތިރީސް ތިން އަހަރެވެ. ޒުވާންކަމުގެ ފޮނި ދުވަސްތަކުގައި، އުއްމީދުތަކުން ފުރިގެންވި ހަޔާތެއްގެ ތެރެއިން އޭނާ ނިކަމެތިވެގެން ދިޔަ މަންޒަރު ބަލަން ހުރުމަކީ މައެއްގެ ހިތް ކުދިކުދިކޮށްލި ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެންމެ ބޮޑު ހިތްދަތިކަމެއް ލިބުނީ އޭނާގެ ލޯބިވާ އަނބިމީހާ ނިޝާގެ ފަރާތުންނެވެ. އެނދުގައި އޮތް ފިރިމީހާއަށް ފަރުވާކުޑަ ނަޒަރަކުން ބަލައިލުމަށްފަހު، ހިތްފުރޭހާ ފިނި އަޑަކުން ނިޝާ ބުންޏެވެ.
"ހަރަކާތެއް ނެތި، ލަކުޑިބުރިއެއްހެން އޮންނަ މީހަކަށް ޚިދުމަތްކުރަން އަހަރެންގެ ޒުވާން އުމުރު ބޭކާރުކޮށްލާކަށް އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން!"
އެ ހިތްދަތި ވިހަ ބަސްތަކާއެކު، އޭނާ ފަސްއެނބުރި ބެލުމެއްނެތި ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. ދަރިފުޅުގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، އައްޑޫގައި ހުރި އަހަރެންގެ ހަމައެކަނި ގެއާއި، އަތުގައި ހުރި ހުރިހާ ރަންމުތެއް ވިއްކާލީ އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތިއެވެ. އަހަރެންވީ އޭނާގެ ޑޮކްޓަރަށެވެ، ނަރުހަށެވެ، އަދި ކައްކާއަށެވެ. އަޒީމްގެ އަތްފައިގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުނު ހިނދު، އޭނާގެ އަތަކަށް ވީ އަހަރެންގެ މި ދެއަތެވެ. ރޭގަނޑުގެ ބިރުވެރި ހަމަހިމޭންކަމުގައި ވޭނާއި ތަދަށް ކެތްނުކުރެވިގެން އޭނާ ގިސްލާއިރު، އެ ބޮލުގައި ފިރުމައިދޭން އިނީ އަހަރެންނެވެ. އެންމެ ފަހު ވަގުތު، އޭނާގެ ފުރާނަ މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކީއިރުވެސް، އެ ފިނިވެފައިވާ އަތްތިލައިގައި ހިފަހައްޓައިގެން، ޝަހާދަތުގެ ކަލިމަ ލައިދޭން ހުރީވެސް ހަމައެކަނި އަހަރެންނެވެ.
އަޒީމް ވަޅުލިތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އޭނާ ހާލުގައި ޖެހުމުން އެއްލާލާފައި ދިޔަ ނިޝާ އެނބުރި އައެވެ. ކިނބޫ ކަރުނަ އަޅަމުން، މުޅި މިލްކިއްޔާތާއި ހުޅުމާލޭގެ އެޕާޓްމަންޓް އަމިއްލަ ކުރިއެވެ. އަދި ޖަނާޒާއަށް ދެ ހަފުތާ ނުވަނީސް، އޭނާ އަހަރެން އެ ގެއިން ނެރެ އެއްލައިލިއެވެ.
ނިކަމެތި ހާލުގައި، ގެއިން ނިކުންނަން އަހަރެންގެ ފަހު ފޮށި ތައްޔާރުކުރަނިކޮށް، އަޒީމްގެ އެނދު ދަށުން ފެނުނީ ބާ ބޫޓު ފޮއްޓެކެވެ. ތުރުތުރުއަޅާ އަތަކުން އެ ފޮށި ހުޅުވާލި ހިނދު، އަހަރެންގެ މުޅި ދުނިޔެ އެފުށްމިފުށަށް ޖެހުނު ކަހަލައެވެ. އެ ފޮށީގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައި އޮތީ، މުޅި ހަޔާތް ބަދަލުކޮށްލި ވަރުގަދަ ސިއްރެކެވެ.
---
އަހަރެންގެ ނަމަކީ ހަލީމާއެވެ. އުމުރުން ފަސްދޮޅަސް ދެ އަހަރެވެ. އުފަންވީ ރީތި އައްޑޫ ސިޓީގައެވެ. އަޒީމްގެ އުމުރުން އެންމެ އެކާވީސް އަހަރުގައި އޭނާގެ ބައްޕަ އިބްރާހީމް ނިޔާވުމުން، ދުނިޔޭގައި އަހަރެންގެ އުންމީދަކަށްވީ ހަމައެކަނި އަޒީމެވެ. އޭނާ ކިޔަވައި ނިމިގެން، ރަހުމަތްތެރިޔާ ފަޒީލާއެކު މާލޭގައި ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ސާމާނު ވިއްކާ ކާމިޔާބު ވިޔަފާރިއެއް ފެށިއެވެ.
އަޒީމް ކައިވެނިކުރީ މާލޭގެ ނިޝާއާއެވެ. އަހަރެން ނިޝާ ބަލައިގަތީ އަމިއްލަ ބަނޑުން ވިހޭ އަންހެން ދަރިއެއް ފަދައިންނެވެ. ނަމަވެސް، ކައިވެންޏަށް ފަސް އަހަރު ފުރުނުތަނާ، އަޒީމްގެ ބޮލުގައި ގަދައަށް ރިއްސަން ފެށިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އޭނާގެ ކަނާތް ވާގިނެތުނެވެ. ޑޮކްޓަރުން ދިނީ ހިތާމަވެރި ޚަބަރެކެވެ. އެއީ މަޑުމަޑުން ހަށިގަނޑުގެ ނާރުތައް ހަލާކުކޮށްލާ، ފަރުވާއެއް ނެތް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ.
ފުރަތަމަކޮޅު ނިޝާ ވަރަށް ހެޔޮކޮށް ހިތިއެވެ. ނަމަވެސް އަޒީމްގެ ހާލަތު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ގޯސްވެ، އެނދުމަތިވާން ފެށުމުން ނިޝާގެ އަސްލު ސިފަ ފާޅުވާން ފެށިއެވެ.
އެއްރެއަކު ކޮޓަރިން ނިޝާގެ އަޑު ގަދަވެގެން ދިޔައެވެ.
"މިއީ ދިރިއުޅުމެއް ނޫން! މިއީ ކަށްވަޅެއް!" ނިޝާ ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ.
"ނިޝާ... އާދޭސްކޮށްފައި ބުނަން، މަންމައަށް އަޑުއިވިދާނެ، މަޑުން ވާހަކަދައްކަބަލަ،" އަޒީމްގެ އަޑުގައިވީ އާދޭހެވެ.
"އަހަރެންގެ އުމުރުން މިއީ އެންމެ ތިރީސް އަހަރު! ކަލޭ ތިހެން ހަރަކާތެއް ނެތި އޮންނަ މަންޒަރު ބަލަން އަހަރެންގެ ޒުވާންކަން ޤުރުބާނެއް ނުކުރެވޭނެ!"
އަހަރެން ދޮރު ހުޅުވާލާފައި އެތެރެއަށް ވަނީމެވެ. އަޒީމް އޮތީ ލަދުންނާއި ހިތާމައިން ފާރާ ދިމާއަށް މޫނު އަނބުރާލައިގެންނެވެ.
"ދަރިފުޅާ ނިޝާ،" އަހަރެން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ. "ކައިވެންޏަކީ ހަމައެކަނި އުފަލާއި ސިއްހަތުގައި ވާ އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތު އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީވުމަކީވެސް އޭގެ ބައެކެވެ."
ނިޝާ ވިހަ ހިނިތުންވުމަކާއެކު ދަބަސް ކޮނޑުގައި އަޅުވާލިއެވެ. "ތިޔަ ޤުރުބާނީ ވާން ތިބީ ތިޔަ އައްޑޫ މީހުން. އަހަރެންނެއް ނޫން!"
އެރޭ ނިޝާ ދިޔައީއެވެ. އަޒީމް ހިމޭންކަމާއެކު ކަރުނަ އަޅަމުން ބުންޏެވެ. "މަންމާ... އޭނާދެކެ ރުޅި ނާންނާތި." ދަރިފުޅު ބިރުގަތީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.
އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. އެވަރުގެ ބޮޑު ހިތްދަތިކަމެއް ދީފައި ދިޔައިރުވެސް، އަޒީމް ބެލީ އޭނާގެ އަނބިމީހާ ދިފާއުކުރާށެވެ.
---
އަޒީމްގެ ބޭސްފަރުވާއަށްޓަކައި އައްޑޫ ފޭދޫގައި ހުރި އަހަރެންގެ ގެ ވިއްކާލީމެވެ. އަޒީމް އެކަމާ ވަރަށް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ.
"މަންމާ! ތި ގެ ވިއްކާނުލާ! މަންމާ ދެން ދާނީ ކޮންތާކަށް؟"
"އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށްވުރެ އަގުބޮޑު އެއްވެސް ގެއެއް މި ދުނިޔެއަކު ނުހުންނާނެ،" އަހަރެން ދަރިފުޅުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން ބުނީމެވެ.
މަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް އަޒީމްގެ ހާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވިއެވެ. ނިޔާވުމުގެ ހަ ހަފުތާ ކުރިން، ދަރިފުޅު އިޝާރާތުން އަލަމާރީގެ ތިރި ދައްކާފައި "ފޮށި" އޭ ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އޭރު އޭނާގެ ބަލިހާލަތު ހުރިގޮތުން އެކަމަށް އަހަރެންނަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދެވުނެވެ.
ހޮސްޕިޓަލުގެ އައިސީޔޫގައި އަޒީމް އޮތްއިރު، އެންމެ ފަހު ވަގުތު އޭނާ އަހަރެންގެ އަތަށް ބާރުކޮށްލިއެވެ. "މަންމާ... އަހަރެން... ވަރަށް ލޯބިވޭ..."
އެއީ ދަރިފުޅުގެ އެންމެ ފަހު ބަސްތަކެވެ. އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކީ އަހަރެންގެ އަތްމަތީގައެވެ.
ޖަނާޒާއަށްފަހު ނިޝާ އައިސް، އަހަރެންގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ފޭރިގަތެވެ. އަދި ދެ ހަފުތާ ތެރޭގައި ގެއިން ނިކުތުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
---
އެންމެ ފަހު ރޭ، އެނދު ދަށުން ފެނުނު އެ ބޫޓު ފޮށި ހުޅުވާލި ވަގުތު، އޭގެ ތެރެއިން ފެނުނީ އަޒީމްގެ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ސިޓީއުރައެކެވެ. އޭގައި އޮތީ: "ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ލޯބިވާ އަންމާއަށް."
ސިޓީ ކިޔަން ފެށުމާއެކު އަހަރެންގެ ލޮލުން ހޯސްލާފައި ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ.
"އައްސަލާމު ޢަލައިކުމް އަންމާ. އަންމާ މި ސިޓީ ކިޔާއިރު އަހަރެން މި ދުނިޔެއަކު ނުހުންނާނެ. އަހަރެންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރަން އަންމާގެ ގެ ވިއްކާލިކަން އެނގުމުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވި. އަންމާއަކީ ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލަ އެދުމެއް އިސްކުރި މީހެއް ނޫން. އެހެންވެ، އަންމާއަށް ނާންގާ އަހަރެން ކަމެއް ކޮށްފިން."
އެއާއެކު އޮތް ލިޔުމަކީ އައްޑޫ ސިޓީ ފޭދޫން ގަނެފައިވާ ރީތި، ތިން ކޮޓަރީގެ ގޯއްޗެއްގެ ރަޖިސްޓްރީއެވެ. އޭގެ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ހުރީ ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށްފައެވެ. އަދި އެ ގޭގެ ވެރިފަރާތަކަށް ލިޔެފައި އޮތީ ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ނަމެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ފޮށީގެ ތެރޭގައި އޮތް ދެވަނަ ސިޓީއުރައިގައި ލިޔެފައި އޮތީ: "ނިޝާ އަހަރެންގެ އަންމާ މި ގެއިން ނެރެ އެއްލައިލަން އުޅެފިނަމަ މިއަށް ބަލާށެވެ."
އޭގެ ތެރޭގައި ހުރީ ނިޝާ އެހެން ފިރިހެނަކާއެކު ބޭއްވި ނާޖާއިޒު ގުޅުންތަކުގެ ފުރިހަމަ ހެކިތަކެވެ. އަޒީމް ބަލިވުމުގެ އެތައް ދުވަހެއް ކުރިން ފެށިގެން ނިޝާ ވަނީ އޭނާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައެވެ. އަދި ވިޔަފާރީގެ ހިއްސާ ވިއްކާލައިގެން ލިބުނު ބޮޑު ފައިސާގެ އަދަދެއް އަހަރެންގެ ނަމުގައި ހުޅުވާފައިވާ ވަކި އެކައުންޓަކަށް ޖަމާކޮށްފައިވާކަމުގެ ލިޔުންތައްވެސް އޮތެވެ.
އަޒީމް ދޫކޮށްފައި ދިޔަ ވީޑިއޯ މެސެޖުގައި އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ:
"މަންމާ... ނިޝާގެ ބޭވަފާތެރިކަން އެނގުނު ނަމަވެސް، އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން އޭނާ މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ފަޟީޙަތްކުރާކަށް. އަމިއްލަ ހައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރާތި، އެކަމަކު އޭނާއަށް ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން އަނިޔާވެރި ނުވާތި. އަހަރެން މަރުވިޔަސް މަންމާ މަގުމަތިވިޔަ ނުދިނުމަކީ އަހަރެންގެ އެންމެ ބޮޑު ވާޖިބު. އެ ގެއަށް ދޭ މަންމާ. އަދި އުފަލުގައި ދިރިއުޅޭ."
---
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ނިޝާ ގެއަށް އައީ އަހަރެން ގެއިން ނެރެލުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އޮތްކަމަށް ދެކިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، އަޒީމް އަހަރެންނަށްޓަކައި ހަމަޖައްސައިދީފައިވާ ގޭގެ ލިޔުންތަކާއި، އަދި އޭނާގެ ބޭވަފާތެރިކަމުގެ ހެކިތައް ފެނުމާއެކު ނިޝާގެ މޫނުމަތިން ކުލަވަރު އޮއްސިގެން ދިޔައެވެ.
"މަންމާ... އަހަރެންނަށް މާފުކުރޭ!" ނިޝާ ކަކޫމައްޗަށް ތިރިވެ ރޯންފެށިއެވެ.
އަހަރެން ވަރަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ. "ނިޝާ، އަހަރެން މާފުކޮށްފިން. އެކަމަކު އެއީ ތިޔަ ދަރިފުޅުގެ އަމަލުތައް ރަނގަޅުވީމައެއް ނޫން. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ނަފުރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އުފުލައިގެން މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރަން ބޭނުންނުވާތީ. އަޒީމް ވަނީ ތިޔަ ދަރިފުޅުގެ އަބުރުވެސް ރައްކާތެރިކޮށްދީފައި. ދެން ތިދަރިފުޅާއި ﷲ އާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ތިޔަކަން ދޫކޮށްލާ."
---
އަހަރެން އެނބުރި އައްޑޫއަށް ބަދަލުވީމެވެ. ފަޒީލްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އަޒީމް ގަނެދިން ގެއަށް ވަދެވުނު ވަގުތު، މުޅި ގޭތެރެއިން ދުވި އާ ގޭގެ ވަހާއެކުވެސް އަހަރެންނަށް އިހުސާސްވީ ދަރިފުޅުގެ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމެވެ. ގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި އަހަރެން ބަނބުކެޔޮ ގަހެއް އިންދީމެވެ.
ދުވަސްތައް މަސްތަކަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔައެވެ. އެއްދުވަހަކު ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައި، ގޯތިތެރޭގައި އޮތް ޖޯލިފަތީގައި އިންދާ ގޭގެ ދޮރާށި ހުޅުވާލާފައި ވަދެގެން އައީ ނިޝާއެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ހިކި އަނަރޫފަވެ، މޫނުމަތިން ފެންނަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ވަރުބަލިކަމާއި ހިތާމައެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ދަބަހެއް އޮތެވެ.
"މަންމާ..." ނިޝާގެ އަޑު ތުރުތުރުއަޅަމުން ދިޔައެވެ.
އަހަރެން އިސްއުފުލައި ބަލައިލީމެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން އައިސް އަހަރެންގެ ފައިބުޑަށް ތިރިވިއެވެ.
"އަހަރެން މިއައީ މަންމާގެ ކިބައިން އިތުރު އެއްޗެއް ހޯދާކަށް ނޫން،" ނިޝާ ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "ޒިޔާދު އަހަރެން ބޭނުންކޮށްފައި އެއްލާލައިފި. މުޅި ދުނިޔެ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި އަނދިރިވެއްޖެ. އަހަރެންނަށް ކޮންމެ ރެއަކު ހުވަފެނުގައި މިހާރު ފެންނަނީ އަޒީމްގެ އެންމެ ފަހު ވަގުތު އެކަނިވެރިވެފައި އޮތް މަންޒަރު. އަހަރެންގެ ހިތަކަށް އެންމެ ސިކުންތެއްގެވެސް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބޭ. އަންމާ... އަހަރެން އަޒީމްގެ މަހާނަ ކައިރިއަށް ގެންގޮސްދީފާނަންތަ؟"
އަހަރެން ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު، އޭނާގެ ކޮނޑުގައި އަތްބާއްވާލައި ތެދުކުރީމެވެ.
"ހިނގާ ދާން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަހަރެމެން ދެމީހުން އެކުގައި ޤަބުރުސްތާނަށް ދިޔައީމެވެ. އަޒީމްގެ މަހާނަ ކައިރީގައި ހުއްޓި، އަހަރެން އޭނާއަށްޓަކައި ހެޔޮ ދުޢާ ކުރީމެވެ. ނިޝާ މަހާނަ ކައިރީގައި އިށީނދެ، ބިންމަތީގައި އަތްއަޅައިގެން އިނދެ ގިސްލާ ރޮމުން، އަޒީމްގެ ފަރާތުން މަޢާފަށް އެދެމުން ދިޔައެވެ. އެއީ ދުނިޔަވީ އެދުންތަކަށް ހެއްލި، ހަޤީޤީ ލޯތްބާއި ވަފާތެރިކަން ޤުރުބާންކޮށްލުމުގެ ހިތި ނަތީޖާއެވެ.
އެނބުރި ގެއަށް އައި މަގުމަތީގައި ނިޝާ ބުންޏެވެ. "މަންމާ... އަހަރެން މާލެ ގޮސް އަލުން ދިރިއުޅުން ފަށަން މި ގަސްތުކުރަނީ. ދެން ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް މީހަކަށް ދެރައެއް ނުދޭނަން. މިއަދު އަހަރެންނަށް ވިސްނިއްޖެ އަޒީމްގެ އަގު."
"ﷲ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާނެ. ހިތް ސާފުކޮށް، ދެން އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ހެޔޮލަފާ އިންސާނަކަށް ވާން މަސައްކަތްކުރޭ،" އަހަރެން އޭނާއަށް ނަސޭހަތްތެރިވީމެވެ.
އެރޭ އިރުއޮއްސި، މުޅި ދުނިޔެމައްޗަށް އަނދިރިކަން ވެރިވަމުން ދިޔަ ވަގުތު، އަހަރެން ގޭގެ ފެންޑާގައި އިނދެ ދަރިފުޅަށްޓަކައި ދުޢާކުރީމެވެ. އަޒީމް އަހަރެންނަށް ދޫކޮށްފައި ދިޔައީ ހަމައެކަނި ހިޔާވަހިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އޭނާ ދަސްކޮށްދިނީ ކެތްތެރިކަމާއި، މާފުކުރުމާއި، އަދި އަނިޔާވެރިކަމުގެ ކުރިމަތީގައިވެސް އިންސާނިއްޔަތުކަން އިސްކުރުމުގެ މަތިވެރި ފިލާވަޅެވެ.
އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔޭގައި ނެތް ނަމަވެސް، އޭނާގެ ހެޔޮ ޒިކުރާއާއި ލޯބި އަބަދުވެސް އަހަރެންގެ މި ކުޑަ ގޭގެ ކޮންމެ ކަނަކުން އިހުސާސްވަމުން ދާނެއެވެ. ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއެކު، އަހަރެންގެ ބާކީ އޮތް ހަޔާތް ވޭތިކުރާނީ އެ ހަނދާންތަކުގެ އުފަލާއި، ދަރިފުޅަށްޓަކައި ކުރެވޭ ހެޔޮ ދުޢާތަކުގައެވެ.
ނިޝާ ފުރައިގެން ދިޔުމަށްފަހު، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ދިޔައީ ފުން ހަމަހިމޭންކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އައްޑޫގެ އެ ހިތްގައިމު މާހައުލުގައި، އަޒީމް އަހަރެންނަށްޓަކައި ހޯދައިދިން ގޭގެ ހިޔާވަހިކަމުގައި ހޭދަވި ކޮންމެ ސިކުންތަކީ ދަރިފުޅުގެ ހަނދާންތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ފުރެމުން ދިޔަ ވަގުތުތަކެކެވެ. ފަތިހުގެ ފިނިފިނި ވަޔާއެކު ގޯތިތެރޭގައި އިންދާފައިވާ މާމެލާމެލީގެ މީރުވަސް ފެތުރިގެންދާއިރު، އެއީ އަޒީމްގެ ހިތްހެޔޮކަމާއި އޯގާތެރިކަން އަހަންނަށް އިހުސާސްކޮށްދޭ ފަދަ ކަމެކެވެ.
---
އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކުރިތާ އަހަރެއް ފުރުނު ދުވަހު، އަހަރެންގެ ދޮރާށީގައި މީހަކު ޓަކިޖަހާލިއެވެ. ދޮރު ހުޅުވާލިއިރު ކުރިމަތީގައި ހުރީ ފަޒީލެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ހިނިތުންވުމާއި އިހުތިރާމެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ބޮޑު ފޮށްޓަކާއި ބައެއް ލިޔެކިޔުންތައް ހުއްޓެވެ.
"ހަލީމާއްތާ،" ފަޒީލް އިހުތިރާމާއެކު ސަލާމް ގޮވާލިއެވެ. "އަޒީމް އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރި އެންމެ ފަހު އަމާނާތް އަދާކުރަން މިއައީ. އޭނާ އަޅުގަނޑު ގާތު ބުނެފައި އޮތީ އޭނާ ނިޔާވިތާ އަހަރެއް ފުރޭ ދުވަހު ނޫނީ މި ވާހަކަ ދައްކައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް."
އަހަރެން ފަޒީލަށް ގޭތެރެއަށް ދައުވަތު ދީ، ފެންތައްޓެއް ދިނީމެވެ. ފަޒީލް މޭޒުމަތީގައި އެ ލިޔުންތައް ބަހައްޓަމުން ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
"ހަލީމާއްތާ، އަޒީމަކީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުގެ ވިޔަފާރި ބައިވެރިއެއް ނޫން. އޭނާއަކީ އަޅުގަނޑުގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ އަޚެއް ފަދަ މީހެއް. ބަލިހާލަތު ގޯސްވަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު، އޭނާ އަޅުގަނޑާ ވާހަކަދައްކައި، ވިޔަފާރީގެ ހިއްސާއިން އޭނާއަށް ލިބޭ ފައިދާގެ ބޮޑުބައެއް ޚާއްޞަ ފަންޑަކަށް ޖަމާކުރަން އެދުނު. އެ ފަންޑުގެ މަޤްޞަދަކީ މި ރަށުގައި ތިބި ނިކަމެތި، ދަތި ހާލުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ކޮންމެ މަހަކު އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން. އަދި އެކަން ބަލަހައްޓާނެ މީހަކީ ހަލީމާއްތަ ކަމުގައި އޭނާ ވަނީ ލިޔުމުން ހަމަޖައްސާފައި."
ފަޒީލްގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. އަޒީމް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެހެން މީހުންނާމެދު ވިސްނި މިންވަރު ހިތަށްއަރާފައި އަހަރެންގެ ހިތް ފަޚުރުވެރިކަމާއި ހިތާމައިން ފުރިގެން ދިޔައެވެ. ބަލި އެނދުގައި އޮވެ، އަމިއްލަ ހަށިގަނޑުގެ ވޭނަށް ކެތްކުރަމުން ދިޔައިރުވެސް، އޭނާ ވިސްނީ އޭނާގެ މަންމައަށާއި މުޖުތަމަޢުގެ ނިކަމެތިންނަށް ދެމިގެންދާނެ ހެޔޮކަމެއް ކޮށްދިނުމަށެވެ.
"އަދި މިއޮތީ އަޒީމް މަންމާއަށް ލިޔެފައިވާ އަނެއް ސިޓީ،" ފަޒީލް ކުޑަ ސިޓީއުރައެއް އަހަރެންގެ އަތަށް ދިނެވެ.
ތުރުތުރުއަޅާ އަތަކުން އަހަރެން އެ ސިޓީ ކަނޑާލީމެވެ. އެއީ އަޒީމްގެ އަތުގެ ވާގި އެއްކޮށް ނެތިދިޔުމުގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން ލިޔެފައިވާ، ކުރު ނަމަވެސް އަސަރުގަދަ މެސެޖެކެވެ:
"ލޯބިވާ މަންމާ... މި ސިޓީ އަންމާއަށް ލިބޭއިރު، އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑު ވާނީ ވެލީގެ ދަށުގައެވެ. އެކަމަކު އަންމާގެ މައްޗަށް އޮތް އަހަރެންގެ ލޯތްބަކަށް ދުވަހަކުވެސް ނިމުމެއް ނާންނާނެއެވެ. އަންމާ އަހަރެން ބަލައިބޮޑުކުރީ ކިހާ ބުރަ މަސައްކަތުންކަން އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ހަނދާނެއް ނުނެތެއެވެ. އަހަރެންގެ ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ބައެއް މި ފަންޑަށް ދިނީ، އަންމާ އެކަނިވެރި ނުވުމަށެވެ. މީސްތަކުންނަށް އެހީތެރިވެދީ، އެމީހުންގެ ހިތްތަކަށް އުފާވެރިކަން ގެނެސްދިނުމުގައި އަންމާގެ ދުވަސްތައް ވޭތިކުރާށެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ފުރާނައަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. އަންމާގެ ދުޢާއަކީ އަހަރެންގެ ކަށްވަޅުގެ އަލިކަމެވެ. އަހަރެންނަށް މާފުކުރާށެވެ. އިންޝާ ﷲ، ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތުގައި އަހަރެމެން އަލުން ބައްދަލުވާނެއެވެ."
އެ ސިޓީ މޭގައި ޖައްސާލައިގެން އިނދެ އަހަރެންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ރޮވުނެވެ. އެއީ ހިތާމައިގެ ކަރުނައެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދަރިއަކު މައެއްގެ މައްޗަށް ބެހެއްޓި ލާމަސީލު ލޯތްބާއި ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު އިހުސާސްތަކުގެ ކަރުނައެވެ.
---
އެ ދުވަހަށްފަހު، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް އާ ހިއްވަރެއް ލިބުނެވެ. އަހަރެން ފަޒީލާއެކު މަސައްކަތްކޮށް، "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" ގެ ނަމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން ފެށީމެވެ. ރަށުގެ އެކަނިވެރި މައިންނަށާއި، ބޭސްފަރުވާއަށް ދަތިވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނީމެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ މޫނުމަތިން ފެންނަ އުފާވެރިކަމުން، އަހަރެންނަށް އަޒީމްގެ ހިނިތުންވުން ސިފަވަމުން ދިޔައެވެ. އަދި އެމީހުން އަޒީމްގެ ފުރާނައަށްޓަކައި ކުރާ ހެޔޮ ދުޢާތަކަކީ އަހަރެންގެ ހިތަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ތަސައްލީއެވެ.
އަހަރެންގެ ގޯތިތެރޭގައި އިންދި ބަނބުކެޔޮ ގަސް ބޮޑުވެ، އޭގެ ހިޔާ މުޅި ގޯތިތެރެއަށް ފެތުރިއްޖެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަސުރު ނަމާދަށްފަހު، އެ ގަހުގެ ހިޔަލުގައި އިނދެ، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައި، އަޒީމަށްޓަކައި ދުޢާކުރުމަކީ އަހަރެންގެ އާދައެކެވެ.
މިހާރު އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެއްވެސް މީހަކާމެދު ނަފުރަތެއް ނެތެވެ. ނިޝާއަށްވެސް އަހަރެން އެދެނީ ހެޔޮ ވިސްނުމާއި ތައުބާގެ މަގެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިމްތިހާނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ނަމަވެސް، ކެތްތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުން ﷲ ދެއްވާ ހަމަޖެހުމާއި ރަޙްމަތް އަހަރެންނަށް މިއަދު ފެނިއްޖެއެވެ. ލޯބިވާ ދަރިފުޅު ވަކިވެދިޔައީ އަހަރެން އެކަނިވެރިކޮށްފައެއް ނޫނެވެ؛ އޭނާ ދިޔައީ އަހަރެންގެ ހިތުގައި ދުވަހަކުވެސް ފަނޑުނުވާނެ އަލިގަދަ ލޯތްބަކާއި، މުޅި އުމުރަށް ފުދޭނެ ހެޔޮ ހަނދާންތަކެއް ބާއްވާފައެވެ.
އަހަރުތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް، ރަށުގެ މީހުންގެ މެދުގައި "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" ވެގެންދިޔައީ އެތައް ބައެއްގެ އުއްމީދުގެ ހުޅުކޮޅަކަށެވެ. އެ ފަންޑުގެ ދަށުން ކިޔަވަން ދަތިވެފައިވާ އެތައް ކުދިންނަކަށް ސްކޫލް ފޮތްތަކާއި ޔުނިފޯމް ހޯދައިދެވުނެވެ. ކޮންމެ ރޯދަމަހަކު އެތައް ޢާއިލާއެއްގެ ބަދިގެއަށް ކާބޯތަކެތީގެ އެހީ ފޯރުކޮށްދެވުނެވެ. އަހަރެންގެ ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ދިޔައީ އަވަދިނެތި، ނަމަވެސް ހިތްހަމަޖެހުމާއި އުފަލުގެ ތެރޭގައެވެ. ދަރިއަކު ބީވެ ދިޔުމުގެ ހިތާމަ ފިލައިގެން ނުދިޔަ ނަމަވެސް، އެ ހިތާމައިގެ ބަދަލުގައި ހިތަށް ވެރިވެފައިވަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ރޫޙާނީ ހަމަޖެހުމެކެވެ.
އެއްދުވަހަކު، އަހަރެން ފޭދޫގެ ބަނދަރުމަތީގައި ހުންނަ ފިހާރައަކުން ނިކުތް ވަގުތު، މީހަކު އަހަރެންގެ ނަމުން ގޮވާލި އަޑު އިވުނެވެ. ފަސްއެނބުރި ބަލައިލިއިރު، އެއީ ރަށުގެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތްކުރާ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
"ހަލީމާއްތާ،" ޑޮކްޓަރު ހިނިތުންވެލަމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "ހަލީމާއްތަގެ ދަރިފުޅުގެ ނަމުގައި ހަދާފައިވާ ފަންޑުގެ އެހީގައި، މިދިޔަ ހަފުތާގައި އޮޕަރޭޝަން ކުރެވުނު ކުޑަކުއްޖާ މިއަދު މުޅިން ރަނގަޅުވެގެން ދޫކޮށްލައިފި. އެ ކުއްޖާގެ މަންމަ ހަލީމާއްތައަށް ވަރަށް ޝުކުރު އަދާކުރި. އަދި އަޒީމަށްޓަކައި އެތައް ދުޢާއެއް ކުރި."
އެ ވާހަކަ އަޑުއިވުމުން އަހަރެންގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ. "ޝުކުރު ހުރީ ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއަށް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔެއިން ދިޔައީ، އެތައް ބައެއްގެ ހިތްތަކުގައި އޭނާގެ ހެޔޮ ޒިކުރާ ދިރުވާފައެވެ."
އެނބުރި ގެއަށް އައި މަގުމަތީގައި، އަހަރެންނަށް ވިސްނެމުން ދިޔައީ ދުނިޔޭގެ އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ކަންކަމާމެދުގައެވެ. އިންސާނާ ދުނިޔޭގައި އުޅޭއިރު، އެއްކުރާ މުދަލާއި ޖާހަށްވުރެ މާ މުހިންމީ، އޭނާ ފަހަތަށް ދޫކޮށްފައިދާ ހެޔޮ އަމަލުތަކެވެ. އަޒީމް އޭނާގެ ކުރު ހަޔާތުގައި އަހަންނަށް ދަސްކޮށްދިނީ އެންމެ އަގުހުރި ފިލާވަޅެވެ؛ އެއީ މީސްތަކުންނަށް އޯގާތެރިވުމާއި، ބަދަލުގައި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އުއްމީދު ނުކޮށް ހެޔޮކަން ކުރުމެވެ.
---
ދުވަސްތައް އޭގެ ހަލުވި ދުވެލީގައި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރުން ފަސްދޮޅަސް ފަސް އަހަރު ފުރުނު ދުވަހެވެ. ހަވީރުގެ ފިނި ވަގުތުގައި އަހަރެން އިނީ ބަނބުކެޔޮ ގަހުގެ ހިޔަލުގައި، އަޒީމްގެ ހަނދާނީ އަލްބަމް ހުޅުވައިގެންނެވެ. އޭގައި ހުރީ އޭނާގެ ކުޑައިރުގެ ފޮޓޯތަކާއި، ސްކޫލް ދައުރުގެ ކާމިޔާބީތަކުގެ ހަނދާންތަކެވެ. އެ ފޮޓޯތަކުގައި ފިރުމަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވަމުން ދިޔައީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ފޮނި އިހުސާސެކެވެ.
ކުއްލިއަކަށް ގޭގެ މައި ދޮރާށީގައި ޓަކިދިން އަޑު އިވުނެވެ. އަހަރެން އަލްބަމް ބާއްވާފައި ގޮސް ދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ ޕޯސްޓްމަނެކެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ބޮޑު ސިޓީއުރައެއް އޮތެވެ.
"ދައްތަ ތިއީ ހަލީމާ އަޙްމަދު ދެއްތޯ؟" އޭނާ އެހިއެވެ.
"އާދެ އަޅުގަނޑު މިއީ ހަލީމާ އަހްމަދު،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
"މިއީ މާލޭގެ ކޯޓަކުން ފޮނުވާފައިވާ ރަސްމީ ލިޔުމެއް،" ސޮއިކުރުމަށްފަހު އޭނާ އަހަރެންގެ އަތަށް އެ ސިޓީއުރަ ދިނެވެ.
އަހަރެން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހައިރާންކަމަކާއެކު ސިޓީއުރަ ހިފައިގެން އެތެރެއަށް ވަދެ، މޭޒުމަތީގައި ބޭއްވީމެވެ. އަދި އައިނު އަޅައިގެން ސިޓީ ކަނޑާލައި ކިޔަން ފެށީމެވެ. އެއީ ނިޝާގެ ވަކީލު މެދުވެރިކޮށް ފޮނުވާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.
ލިޔުމުގައި ވާގޮތުން، ނިޝާ ވަނީ އަޒީމް ނިޔާވުމުގެ ކުރިން އަހަންނަށް ދީފައިވާ ގޯއްޗާއި ފައިސާއާމެދު ދަޢުވާކުރުމުގެ ވިސްނުން އެއްކޮށް ދޫކޮށްލާފައެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު، މާލޭގައި ހުރި އަޒީމްގެ ނަމުގައިވާ އެޕާޓްމަންޓުން ނިޝާއަށް ލިބެންޖެހޭ ޝަރުޢީ ޙިއްޞާވެސް، އަޒީމްގެ ރޫޙަށް ހެޔޮދުޢާ ކުރުމުގެ ގޮތުން، "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" އަށް ހަދިޔާކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުންތައް އޭގައި އޮތެވެ.
އެ ލިޔުމާއެކު ނިޝާގެ އަމިއްލަ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ކުރު ސިޓީއެއްވެސް އޮތެވެ:
"މަންމާއެވެ. މިއަދު އަހަރެން މަންމައަށް މަންމަގެ ނަމުން ގޮވާލަންވެސް ލަދުގަނެއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތުގެ އަޑިން މި ވާހަކަ ބުނަން ބޭނުމެވެ. އަހަރެން މާލެ އައިސް އަލުން ދިރިއުޅުން ފަށައިފީމެވެ. އަހަރެން މިހާރު މަސައްކަތްކުރަނީ ކުޑަކުދިންގެ ހިޔާއެއްގައެވެ. އެތަނުގައި ތިބޭ ޔަތީމު ކުދިންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަސައްލީއެއް ލިބެއެވެ. އަޒީމަށް އަހަރެންވީ ބޭވަފާތެރިކަމުގެ ބަދަލެއް ދުވަހަކުވެސް ނުދެވޭނެއެވެ. އެކަމަކު މި އެޕާޓްމަންޓުގެ ހިއްސާ ފަންޑަށް ދިނުމަކީ އަހަރެންގެ ކުށުގެ ބަދަލުގައި އަދާކުރެވޭ ކުޑަކުޑަ މިންވަރެކެވެ. މަންމަ އަހަންނަށް ހެޔޮހިތުން މާފުކޮށްދެއްވާށެވެ. އަދި އަޒީމްގެ ފުރާނައަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރުކުރެއްވުން އެދި އަބަދުވެސް ދުޢާކުރާނަމެވެ."
އެ ސިޓީ ކިޔައި ނިމުނުއިރު އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވީ އުފަލާއި އަސަރުގެ އިހުސާސެކެވެ. އިންސާނަކު ކިތަންމެ ބޮޑު ކުށެއް ކުރި ނަމަވެސް، ހަޤީޤީ ތައުބާއަކުން ތައުބާވެ، ހެޔޮ މަގަށް ރުޖޫޢަވުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތް ފުޅާވެގެންވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. އަހަރެން ދެއަތް އުފުލައި، ނިޝާއަށް ހެޔޮ ވިސްނުން ދެއްވި ކަމަށްޓަކައި ﷲ އަށް ޙަމްދުކުރީމެވެ.
މިހާރު އެ ފަންޑު އިތުރަށް ފުޅާވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. މާލޭގެ އެޕާޓްމަންޓުން ލިބޭ ކުލީގެ އާމްދަނީ ބޭނުންކުރެވެނީ އައްޑޫގައި ދިރިއުޅޭ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް ޚާއްޞަ ތެރަޕީ ސެންޓަރެއް ހިންގުމަށެވެ. އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިޔައީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ވާގިނެތިގެން ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ބަލިތަކުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަކީ އަހަރެންގެ އެންމެ ބޮޑު އަމާޒަކަށް ވިއެވެ.
ފަޒީލް ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު އައްޑޫއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް، ފަންޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބުތަކާއި ކަންކަން އަހަންނާ ހިއްސާކުރެއެވެ. އޭނާ އަހަންނާމެދު ބަހައްޓަނީ އަމިއްލަ މަންމައެއް ފަދަ އޯގާތެރިކަމެކެވެ. އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކުރި ނަމަވެސް، ﷲ ވަނީ އަހަންނަށް ފަޒީލް ފަދަ އިޚްލާޞްތެރި ދަރިއަކު ދައްކަވާފައެވެ.
---
އެއްރެއަކު، ތަރިތަކުން ފުރިގެންވާ ސާފު އުޑުމަތީގެ ދަށުގައި، ގޭގެ ބޭރު ޖޯލީގައި އިންދާ އަހަންނަށް ނިދުނެވެ. ހުވަފެނުގައި އަހަންނަށް ފެނުނީ އަޒީމެވެ. އޭނާ ހުރީ އުޖާލާ، ހުދު ހެދުމެއްގައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތާއި، ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭ ފަދަ އުފާވެރި ހިނިތުންވުމެކެވެ. އޭނާ އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ:
"މަންމާއެވެ! މަންމާ ތިޔަ ކުރާ ހެޔޮ އަމަލުތަކުގެ އަޖުރު އަހަންނަށް މިތަނުން އިހުސާސްވެއެވެ. އަހަރެން މިހިރީ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލާއި އަރާމުގައެވެ. މަންމާ ދެރަނުވާށެވެ. އަހަރެމެން އަލުން ބައްދަލުވާނެ ދުވަސް މާ ދުރެއް ނޫނެވެ."
ހޭލެވުނުއިރު ފަތިސް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ ރިވެތި އަޑު ރަށުގެ މިސްކިތްތަކުން ގުގުމަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ ލޮލުން ފޭބީ އުފަލުގެ ކަރުނައެވެ. ވުޟޫކޮށްގެން ނަމާދަށް އެރި ވަގުތު، އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވި ފިނިކަމަކީ ދުލުން ބަޔާންކުރަން ދަތި އިހްސާސެކެވެ. މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއި ކުޅަދުންވަންތަކަމާމެދު އަހަރެންގެ ހިތް ޝުކުރުވެރިކަމުން ފުރިގެން ދިޔައެވެ.
ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ގޮސް، އަހަރެންގެ އުމުރުން ދުވަސްވެ، ހަށިގަނޑުގެ ވަރުދެރަވާން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް، އަޒީމްގެ ހަނދާނުގައި ކުރިއަށްގެންދާ ޚައިރާތުގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. އަހަރެން ދުނިޔޭގައި ނެތް ދުވަހަކުންވެސް އެ މަސައްކަތް ހުއްޓުނަނުދިނުމަށްޓަކައި، ފަޒީލާއެކު ޤާނޫނީ ޓްރަސްޓެއް އުފައްދައި، ހުރިހާ ކަމެއް ތަރުތީބުކުރީމެވެ.
އަހަރެންގެ ހަޔާތުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ހިތުގައި އޮތީ ހަމައެކަނި އުފަލާއި ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. އެއްވެސް މީހަކާމެދު ހިތްބުރަކަމެއް، ޝަކުވާއެއް ނެތެވެ. ދުނިޔޭގެ އިމްތިހާނުތަކަށް ކެތްތެރިވެ، ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް ރުހުމުން ލިބޭ އަމާންކަން އަހަންނަށް ވަނީ ލިބިފައެވެ.
އަހަރެންގެ ކޮޓަރީގެ ކުޑަދޮރުން ފެންނަ ބަނބުކެޔޮ ގަހުގެ ފަތްތައް މަޑުމަޑުން ހެލެމުން ދިޔައިރު، އަހަރެން އެނދުގައި އޮށޯވެލައިގެން އޮވެ ޝަހާދަތުގެ ދެ ކަލިމަ ދުލުން ތަކުރާރުކުރަމުން ގެންދިޔައީމެވެ. އަޒީމް އޭނާގެ އެނދު ދަށުގައި ފޮރުވި އެ ކުޑަ ބޫޓު ފޮށިން ފެށުނު ދަތުރު ނިމިގެން ދިޔައީ، ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުން އުޖާލާކޮށްދީފައެއް ނޫނެވެ؛ އެތައް ސަތޭކަ ބައެއްގެ ހަޔާތަށް އުންމީދާއި ހިނިތުންވުން ގެނެސްދީފައެވެ.
އަހަރެންގެ ލޯ މެރެމުން ދިޔަ ހިނދު، އަހަރެންގެ ހިތުގައިވީ އެންމެ އުއްމީދެކެވެ؛ އެއީ ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތުގައި، އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު އަޒީމާ އަލުން ބައްދަލުވެ، އެކުގައި ވުމުގެ އުފާވެރި ވަގުތެވެ.
އެ ހިތްދަތި ވިހަ ބަސްތަކާއެކު، އޭނާ ފަސްއެނބުރި ބެލުމެއްނެތި ގެއިން ނިކުމެގެން ދިޔައީއެވެ. ދަރިފުޅުގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި، އައްޑޫގައި ހުރި އަހަރެންގެ ހަމައެކަނި ގެއާއި، އަތުގައި ހުރި ހުރިހާ ރަންމުތެއް ވިއްކާލީ އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނެތިއެވެ. އަހަރެންވީ އޭނާގެ ޑޮކްޓަރަށެވެ، ނަރުހަށެވެ، އަދި ކައްކާއަށެވެ. އަޒީމްގެ އަތްފައިގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުނު ހިނދު، އޭނާގެ އަތަކަށް ވީ އަހަރެންގެ މި ދެއަތެވެ. ރޭގަނޑުގެ ބިރުވެރި ހަމަހިމޭންކަމުގައި ވޭނާއި ތަދަށް ކެތްނުކުރެވިގެން އޭނާ ގިސްލާއިރު، އެ ބޮލުގައި ފިރުމައިދޭން އިނީ އަހަރެންނެވެ. އެންމެ ފަހު ވަގުތު، އޭނާގެ ފުރާނަ މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކީއިރުވެސް، އެ ފިނިވެފައިވާ އަތްތިލައިގައި ހިފަހައްޓައިގެން، ޝަހާދަތުގެ ކަލިމަ ލައިދޭން ހުރީވެސް ހަމައެކަނި އަހަރެންނެވެ.
އަޒީމް ވަޅުލިތާ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އޭނާ ހާލުގައި ޖެހުމުން އެއްލާލާފައި ދިޔަ ނިޝާ އެނބުރި އައެވެ. ކިނބޫ ކަރުނަ އަޅަމުން، މުޅި މިލްކިއްޔާތާއި ހުޅުމާލޭގެ އެޕާޓްމަންޓް އަމިއްލަ ކުރިއެވެ. އަދި ޖަނާޒާއަށް ދެ ހަފުތާ ނުވަނީސް، އޭނާ އަހަރެން އެ ގެއިން ނެރެ އެއްލައިލިއެވެ.
ނިކަމެތި ހާލުގައި، ގެއިން ނިކުންނަން އަހަރެންގެ ފަހު ފޮށި ތައްޔާރުކުރަނިކޮށް، އަޒީމްގެ އެނދު ދަށުން ފެނުނީ ބާ ބޫޓު ފޮއްޓެކެވެ. ތުރުތުރުއަޅާ އަތަކުން އެ ފޮށި ހުޅުވާލި ހިނދު، އަހަރެންގެ މުޅި ދުނިޔެ އެފުށްމިފުށަށް ޖެހުނު ކަހަލައެވެ. އެ ފޮށީގެ ތެރޭގައި ފޮރުވިފައި އޮތީ، މުޅި ހަޔާތް ބަދަލުކޮށްލި ވަރުގަދަ ސިއްރެކެވެ.
---
އަހަރެންގެ ނަމަކީ ހަލީމާއެވެ. އުމުރުން ފަސްދޮޅަސް ދެ އަހަރެވެ. އުފަންވީ ރީތި އައްޑޫ ސިޓީގައެވެ. އަޒީމްގެ އުމުރުން އެންމެ އެކާވީސް އަހަރުގައި އޭނާގެ ބައްޕަ އިބްރާހީމް ނިޔާވުމުން، ދުނިޔޭގައި އަހަރެންގެ އުންމީދަކަށްވީ ހަމައެކަނި އަޒީމެވެ. އޭނާ ކިޔަވައި ނިމިގެން، ރަހުމަތްތެރިޔާ ފަޒީލާއެކު މާލޭގައި ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ ސާމާނު ވިއްކާ ކާމިޔާބު ވިޔަފާރިއެއް ފެށިއެވެ.
އަޒީމް ކައިވެނިކުރީ މާލޭގެ ނިޝާއާއެވެ. އަހަރެން ނިޝާ ބަލައިގަތީ އަމިއްލަ ބަނޑުން ވިހޭ އަންހެން ދަރިއެއް ފަދައިންނެވެ. ނަމަވެސް، ކައިވެންޏަށް ފަސް އަހަރު ފުރުނުތަނާ، އަޒީމްގެ ބޮލުގައި ގަދައަށް ރިއްސަން ފެށިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އޭނާގެ ކަނާތް ވާގިނެތުނެވެ. ޑޮކްޓަރުން ދިނީ ހިތާމަވެރި ޚަބަރެކެވެ. އެއީ މަޑުމަޑުން ހަށިގަނޑުގެ ނާރުތައް ހަލާކުކޮށްލާ، ފަރުވާއެއް ނެތް ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ.
ފުރަތަމަކޮޅު ނިޝާ ވަރަށް ހެޔޮކޮށް ހިތިއެވެ. ނަމަވެސް އަޒީމްގެ ހާލަތު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ގޯސްވެ، އެނދުމަތިވާން ފެށުމުން ނިޝާގެ އަސްލު ސިފަ ފާޅުވާން ފެށިއެވެ.
އެއްރެއަކު ކޮޓަރިން ނިޝާގެ އަޑު ގަދަވެގެން ދިޔައެވެ.
"މިއީ ދިރިއުޅުމެއް ނޫން! މިއީ ކަށްވަޅެއް!" ނިޝާ ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ.
"ނިޝާ... އާދޭސްކޮށްފައި ބުނަން، މަންމައަށް އަޑުއިވިދާނެ، މަޑުން ވާހަކަދައްކަބަލަ،" އަޒީމްގެ އަޑުގައިވީ އާދޭހެވެ.
"އަހަރެންގެ އުމުރުން މިއީ އެންމެ ތިރީސް އަހަރު! ކަލޭ ތިހެން ހަރަކާތެއް ނެތި އޮންނަ މަންޒަރު ބަލަން އަހަރެންގެ ޒުވާންކަން ޤުރުބާނެއް ނުކުރެވޭނެ!"
އަހަރެން ދޮރު ހުޅުވާލާފައި އެތެރެއަށް ވަނީމެވެ. އަޒީމް އޮތީ ލަދުންނާއި ހިތާމައިން ފާރާ ދިމާއަށް މޫނު އަނބުރާލައިގެންނެވެ.
"ދަރިފުޅާ ނިޝާ،" އަހަރެން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ. "ކައިވެންޏަކީ ހަމައެކަނި އުފަލާއި ސިއްހަތުގައި ވާ އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ. ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތު އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީވުމަކީވެސް އޭގެ ބައެކެވެ."
ނިޝާ ވިހަ ހިނިތުންވުމަކާއެކު ދަބަސް ކޮނޑުގައި އަޅުވާލިއެވެ. "ތިޔަ ޤުރުބާނީ ވާން ތިބީ ތިޔަ އައްޑޫ މީހުން. އަހަރެންނެއް ނޫން!"
އެރޭ ނިޝާ ދިޔައީއެވެ. އަޒީމް ހިމޭންކަމާއެކު ކަރުނަ އަޅަމުން ބުންޏެވެ. "މަންމާ... އޭނާދެކެ ރުޅި ނާންނާތި." ދަރިފުޅު ބިރުގަތީ ކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ.
އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވިއެވެ. އެވަރުގެ ބޮޑު ހިތްދަތިކަމެއް ދީފައި ދިޔައިރުވެސް، އަޒީމް ބެލީ އޭނާގެ އަނބިމީހާ ދިފާއުކުރާށެވެ.
---
އަޒީމްގެ ބޭސްފަރުވާއަށްޓަކައި އައްޑޫ ފޭދޫގައި ހުރި އަހަރެންގެ ގެ ވިއްކާލީމެވެ. އަޒީމް އެކަމާ ވަރަށް ދެކޮޅު ހެދިއެވެ.
"މަންމާ! ތި ގެ ވިއްކާނުލާ! މަންމާ ދެން ދާނީ ކޮންތާކަށް؟"
"އަހަރެންގެ ދަރިފުޅަށްވުރެ އަގުބޮޑު އެއްވެސް ގެއެއް މި ދުނިޔެއަކު ނުހުންނާނެ،" އަހަރެން ދަރިފުޅުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން ބުނީމެވެ.
މަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް އަޒީމްގެ ހާލަތު ވަރަށް ބޮޑަށް ގޯސްވިއެވެ. ނިޔާވުމުގެ ހަ ހަފުތާ ކުރިން، ދަރިފުޅު އިޝާރާތުން އަލަމާރީގެ ތިރި ދައްކާފައި "ފޮށި" އޭ ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް އޭރު އޭނާގެ ބަލިހާލަތު ހުރިގޮތުން އެކަމަށް އަހަރެންނަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދެވުނެވެ.
ހޮސްޕިޓަލުގެ އައިސީޔޫގައި އަޒީމް އޮތްއިރު، އެންމެ ފަހު ވަގުތު އޭނާ އަހަރެންގެ އަތަށް ބާރުކޮށްލިއެވެ. "މަންމާ... އަހަރެން... ވަރަށް ލޯބިވޭ..."
އެއީ ދަރިފުޅުގެ އެންމެ ފަހު ބަސްތަކެވެ. އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔެއަށް އަލްވަދާޢު ކީ އަހަރެންގެ އަތްމަތީގައެވެ.
ޖަނާޒާއަށްފަހު ނިޝާ އައިސް، އަހަރެންގެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ފޭރިގަތެވެ. އަދި ދެ ހަފުތާ ތެރޭގައި ގެއިން ނިކުތުމަށް އަމުރުކުރިއެވެ.
---
އެންމެ ފަހު ރޭ، އެނދު ދަށުން ފެނުނު އެ ބޫޓު ފޮށި ހުޅުވާލި ވަގުތު، އޭގެ ތެރެއިން ފެނުނީ އަޒީމްގެ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ސިޓީއުރައެކެވެ. އޭގައި އޮތީ: "ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ލޯބިވާ އަންމާއަށް."
ސިޓީ ކިޔަން ފެށުމާއެކު އަހަރެންގެ ލޮލުން ހޯސްލާފައި ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ.
"އައްސަލާމު ޢަލައިކުމް އަންމާ. އަންމާ މި ސިޓީ ކިޔާއިރު އަހަރެން މި ދުނިޔެއަކު ނުހުންނާނެ. އަހަރެންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރަން އަންމާގެ ގެ ވިއްކާލިކަން އެނގުމުން އަހަރެންގެ ހިތް ކުދިކުދިވި. އަންމާއަކީ ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލަ އެދުމެއް އިސްކުރި މީހެއް ނޫން. އެހެންވެ، އަންމާއަށް ނާންގާ އަހަރެން ކަމެއް ކޮށްފިން."
އެއާއެކު އޮތް ލިޔުމަކީ އައްޑޫ ސިޓީ ފޭދޫން ގަނެފައިވާ ރީތި، ތިން ކޮޓަރީގެ ގޯއްޗެއްގެ ރަޖިސްޓްރީއެވެ. އޭގެ ހުރިހާ ފައިސާއެއް ހުރީ ދައްކައި ޚަލާޞްކޮށްފައެވެ. އަދި އެ ގޭގެ ވެރިފަރާތަކަށް ލިޔެފައި އޮތީ ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ނަމެވެ.
އޭގެ އިތުރުން ފޮށީގެ ތެރޭގައި އޮތް ދެވަނަ ސިޓީއުރައިގައި ލިޔެފައި އޮތީ: "ނިޝާ އަހަރެންގެ އަންމާ މި ގެއިން ނެރެ އެއްލައިލަން އުޅެފިނަމަ މިއަށް ބަލާށެވެ."
އޭގެ ތެރޭގައި ހުރީ ނިޝާ އެހެން ފިރިހެނަކާއެކު ބޭއްވި ނާޖާއިޒު ގުޅުންތަކުގެ ފުރިހަމަ ހެކިތަކެވެ. އަޒީމް ބަލިވުމުގެ އެތައް ދުވަހެއް ކުރިން ފެށިގެން ނިޝާ ވަނީ އޭނާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވެފައެވެ. އަދި ވިޔަފާރީގެ ހިއްސާ ވިއްކާލައިގެން ލިބުނު ބޮޑު ފައިސާގެ އަދަދެއް އަހަރެންގެ ނަމުގައި ހުޅުވާފައިވާ ވަކި އެކައުންޓަކަށް ޖަމާކޮށްފައިވާކަމުގެ ލިޔުންތައްވެސް އޮތެވެ.
އަޒީމް ދޫކޮށްފައި ދިޔަ ވީޑިއޯ މެސެޖުގައި އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ:
"މަންމާ... ނިޝާގެ ބޭވަފާތެރިކަން އެނގުނު ނަމަވެސް، އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން އޭނާ މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ފަޟީޙަތްކުރާކަށް. އަމިއްލަ ހައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރާތި، އެކަމަކު އޭނާއަށް ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން އަނިޔާވެރި ނުވާތި. އަހަރެން މަރުވިޔަސް މަންމާ މަގުމަތިވިޔަ ނުދިނުމަކީ އަހަރެންގެ އެންމެ ބޮޑު ވާޖިބު. އެ ގެއަށް ދޭ މަންމާ. އަދި އުފަލުގައި ދިރިއުޅޭ."
---
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ނިޝާ ގެއަށް އައީ އަހަރެން ގެއިން ނެރެލުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އޮތްކަމަށް ދެކިގެންނެވެ. ނަމަވެސް، އަޒީމް އަހަރެންނަށްޓަކައި ހަމަޖައްސައިދީފައިވާ ގޭގެ ލިޔުންތަކާއި، އަދި އޭނާގެ ބޭވަފާތެރިކަމުގެ ހެކިތައް ފެނުމާއެކު ނިޝާގެ މޫނުމަތިން ކުލަވަރު އޮއްސިގެން ދިޔައެވެ.
"މަންމާ... އަހަރެންނަށް މާފުކުރޭ!" ނިޝާ ކަކޫމައްޗަށް ތިރިވެ ރޯންފެށިއެވެ.
އަހަރެން ވަރަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުނީމެވެ. "ނިޝާ، އަހަރެން މާފުކޮށްފިން. އެކަމަކު އެއީ ތިޔަ ދަރިފުޅުގެ އަމަލުތައް ރަނގަޅުވީމައެއް ނޫން. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ނަފުރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އުފުލައިގެން މުޅި އުމުރު ހޭދަކުރަން ބޭނުންނުވާތީ. އަޒީމް ވަނީ ތިޔަ ދަރިފުޅުގެ އަބުރުވެސް ރައްކާތެރިކޮށްދީފައި. ދެން ތިދަރިފުޅާއި ﷲ އާ ދެމެދު އޮތް ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ތިޔަކަން ދޫކޮށްލާ."
---
އަހަރެން އެނބުރި އައްޑޫއަށް ބަދަލުވީމެވެ. ފަޒީލްގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އަޒީމް ގަނެދިން ގެއަށް ވަދެވުނު ވަގުތު، މުޅި ގޭތެރެއިން ދުވި އާ ގޭގެ ވަހާއެކުވެސް އަހަރެންނަށް އިހުސާސްވީ ދަރިފުޅުގެ ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަމެވެ. ގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި އަހަރެން ބަނބުކެޔޮ ގަހެއް އިންދީމެވެ.
ދުވަސްތައް މަސްތަކަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔައެވެ. އެއްދުވަހަކު ހަވީރުގެ ވަގުތެއްގައި، ގޯތިތެރޭގައި އޮތް ޖޯލިފަތީގައި އިންދާ ގޭގެ ދޮރާށި ހުޅުވާލާފައި ވަދެގެން އައީ ނިޝާއެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑު ހިކި އަނަރޫފަވެ، މޫނުމަތިން ފެންނަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ވަރުބަލިކަމާއި ހިތާމައެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކުޑަ ދަބަހެއް އޮތެވެ.
"މަންމާ..." ނިޝާގެ އަޑު ތުރުތުރުއަޅަމުން ދިޔައެވެ.
އަހަރެން އިސްއުފުލައި ބަލައިލީމެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން އައިސް އަހަރެންގެ ފައިބުޑަށް ތިރިވިއެވެ.
"އަހަރެން މިއައީ މަންމާގެ ކިބައިން އިތުރު އެއްޗެއް ހޯދާކަށް ނޫން،" ނިޝާ ކަރުނައިގެ ތެރެއިން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "ޒިޔާދު އަހަރެން ބޭނުންކޮށްފައި އެއްލާލައިފި. މުޅި ދުނިޔެ އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި އަނދިރިވެއްޖެ. އަހަރެންނަށް ކޮންމެ ރެއަކު ހުވަފެނުގައި މިހާރު ފެންނަނީ އަޒީމްގެ އެންމެ ފަހު ވަގުތު އެކަނިވެރިވެފައި އޮތް މަންޒަރު. އަހަރެންގެ ހިތަކަށް އެންމެ ސިކުންތެއްގެވެސް ހަމަޖެހުމެއް ނުލިބޭ. އަންމާ... އަހަރެން އަޒީމްގެ މަހާނަ ކައިރިއަށް ގެންގޮސްދީފާނަންތަ؟"
އަހަރެން ފުން ނޭވާއެއް ދޫކޮށްލުމަށްފަހު، އޭނާގެ ކޮނޑުގައި އަތްބާއްވާލައި ތެދުކުރީމެވެ.
"ހިނގާ ދާން،" އަހަރެން ބުނީމެވެ.
އަހަރެމެން ދެމީހުން އެކުގައި ޤަބުރުސްތާނަށް ދިޔައީމެވެ. އަޒީމްގެ މަހާނަ ކައިރީގައި ހުއްޓި، އަހަރެން އޭނާއަށްޓަކައި ހެޔޮ ދުޢާ ކުރީމެވެ. ނިޝާ މަހާނަ ކައިރީގައި އިށީނދެ، ބިންމަތީގައި އަތްއަޅައިގެން އިނދެ ގިސްލާ ރޮމުން، އަޒީމްގެ ފަރާތުން މަޢާފަށް އެދެމުން ދިޔައެވެ. އެއީ ދުނިޔަވީ އެދުންތަކަށް ހެއްލި، ހަޤީޤީ ލޯތްބާއި ވަފާތެރިކަން ޤުރުބާންކޮށްލުމުގެ ހިތި ނަތީޖާއެވެ.
އެނބުރި ގެއަށް އައި މަގުމަތީގައި ނިޝާ ބުންޏެވެ. "މަންމާ... އަހަރެން މާލެ ގޮސް އަލުން ދިރިއުޅުން ފަށަން މި ގަސްތުކުރަނީ. ދެން ދުވަހަކުވެސް އެއްވެސް މީހަކަށް ދެރައެއް ނުދޭނަން. މިއަދު އަހަރެންނަށް ވިސްނިއްޖެ އަޒީމްގެ އަގު."
"ﷲ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާނެ. ހިތް ސާފުކޮށް، ދެން އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ހެޔޮލަފާ އިންސާނަކަށް ވާން މަސައްކަތްކުރޭ،" އަހަރެން އޭނާއަށް ނަސޭހަތްތެރިވީމެވެ.
އެރޭ އިރުއޮއްސި، މުޅި ދުނިޔެމައްޗަށް އަނދިރިކަން ވެރިވަމުން ދިޔަ ވަގުތު، އަހަރެން ގޭގެ ފެންޑާގައި އިނދެ ދަރިފުޅަށްޓަކައި ދުޢާކުރީމެވެ. އަޒީމް އަހަރެންނަށް ދޫކޮށްފައި ދިޔައީ ހަމައެކަނި ހިޔާވަހިކަމެއް ނޫނެވެ؛ އޭނާ ދަސްކޮށްދިނީ ކެތްތެރިކަމާއި، މާފުކުރުމާއި، އަދި އަނިޔާވެރިކަމުގެ ކުރިމަތީގައިވެސް އިންސާނިއްޔަތުކަން އިސްކުރުމުގެ މަތިވެރި ފިލާވަޅެވެ.
އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔޭގައި ނެތް ނަމަވެސް، އޭނާގެ ހެޔޮ ޒިކުރާއާއި ލޯބި އަބަދުވެސް އަހަރެންގެ މި ކުޑަ ގޭގެ ކޮންމެ ކަނަކުން އިހުސާސްވަމުން ދާނެއެވެ. ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއެކު، އަހަރެންގެ ބާކީ އޮތް ހަޔާތް ވޭތިކުރާނީ އެ ހަނދާންތަކުގެ އުފަލާއި، ދަރިފުޅަށްޓަކައި ކުރެވޭ ހެޔޮ ދުޢާތަކުގައެވެ.
ނިޝާ ފުރައިގެން ދިޔުމަށްފަހު، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ދިޔައީ ފުން ހަމަހިމޭންކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އައްޑޫގެ އެ ހިތްގައިމު މާހައުލުގައި، އަޒީމް އަހަރެންނަށްޓަކައި ހޯދައިދިން ގޭގެ ހިޔާވަހިކަމުގައި ހޭދަވި ކޮންމެ ސިކުންތަކީ ދަރިފުޅުގެ ހަނދާންތަކުން އަހަރެންގެ ހިތް ފުރެމުން ދިޔަ ވަގުތުތަކެކެވެ. ފަތިހުގެ ފިނިފިނި ވަޔާއެކު ގޯތިތެރޭގައި އިންދާފައިވާ މާމެލާމެލީގެ މީރުވަސް ފެތުރިގެންދާއިރު، އެއީ އަޒީމްގެ ހިތްހެޔޮކަމާއި އޯގާތެރިކަން އަހަންނަށް އިހުސާސްކޮށްދޭ ފަދަ ކަމެކެވެ.
---
އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކުރިތާ އަހަރެއް ފުރުނު ދުވަހު، އަހަރެންގެ ދޮރާށީގައި މީހަކު ޓަކިޖަހާލިއެވެ. ދޮރު ހުޅުވާލިއިރު ކުރިމަތީގައި ހުރީ ފަޒީލެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ހިނިތުންވުމާއި އިހުތިރާމެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ބޮޑު ފޮށްޓަކާއި ބައެއް ލިޔެކިޔުންތައް ހުއްޓެވެ.
"ހަލީމާއްތާ،" ފަޒީލް އިހުތިރާމާއެކު ސަލާމް ގޮވާލިއެވެ. "އަޒީމް އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރި އެންމެ ފަހު އަމާނާތް އަދާކުރަން މިއައީ. އޭނާ އަޅުގަނޑު ގާތު ބުނެފައި އޮތީ އޭނާ ނިޔާވިތާ އަހަރެއް ފުރޭ ދުވަހު ނޫނީ މި ވާހަކަ ދައްކައިގެން ނުވާނެ ކަމަށް."
އަހަރެން ފަޒީލަށް ގޭތެރެއަށް ދައުވަތު ދީ، ފެންތައްޓެއް ދިނީމެވެ. ފަޒީލް މޭޒުމަތީގައި އެ ލިޔުންތައް ބަހައްޓަމުން ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔައެވެ.
"ހަލީމާއްތާ، އަޒީމަކީ ހަމައެކަނި އަޅުގަނޑުގެ ވިޔަފާރި ބައިވެރިއެއް ނޫން. އޭނާއަކީ އަޅުގަނޑުގެ އެއްބަނޑު އެއްބަފާ އަޚެއް ފަދަ މީހެއް. ބަލިހާލަތު ގޯސްވަމުން ދިޔަ ދުވަސްވަރު، އޭނާ އަޅުގަނޑާ ވާހަކަދައްކައި، ވިޔަފާރީގެ ހިއްސާއިން އޭނާއަށް ލިބޭ ފައިދާގެ ބޮޑުބައެއް ޚާއްޞަ ފަންޑަކަށް ޖަމާކުރަން އެދުނު. އެ ފަންޑުގެ މަޤްޞަދަކީ މި ރަށުގައި ތިބި ނިކަމެތި، ދަތި ހާލުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް ކޮންމެ މަހަކު އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުން. އަދި އެކަން ބަލަހައްޓާނެ މީހަކީ ހަލީމާއްތަ ކަމުގައި އޭނާ ވަނީ ލިޔުމުން ހަމަޖައްސާފައި."
ފަޒީލްގެ ވާހަކަތައް އަޑުއަހަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަން ފެށިއެވެ. އަޒީމް އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެހެން މީހުންނާމެދު ވިސްނި މިންވަރު ހިތަށްއަރާފައި އަހަރެންގެ ހިތް ފަޚުރުވެރިކަމާއި ހިތާމައިން ފުރިގެން ދިޔައެވެ. ބަލި އެނދުގައި އޮވެ، އަމިއްލަ ހަށިގަނޑުގެ ވޭނަށް ކެތްކުރަމުން ދިޔައިރުވެސް، އޭނާ ވިސްނީ އޭނާގެ މަންމައަށާއި މުޖުތަމަޢުގެ ނިކަމެތިންނަށް ދެމިގެންދާނެ ހެޔޮކަމެއް ކޮށްދިނުމަށެވެ.
"އަދި މިއޮތީ އަޒީމް މަންމާއަށް ލިޔެފައިވާ އަނެއް ސިޓީ،" ފަޒީލް ކުޑަ ސިޓީއުރައެއް އަހަރެންގެ އަތަށް ދިނެވެ.
ތުރުތުރުއަޅާ އަތަކުން އަހަރެން އެ ސިޓީ ކަނޑާލީމެވެ. އެއީ އަޒީމްގެ އަތުގެ ވާގި އެއްކޮށް ނެތިދިޔުމުގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން ލިޔެފައިވާ، ކުރު ނަމަވެސް އަސަރުގަދަ މެސެޖެކެވެ:
"ލޯބިވާ މަންމާ... މި ސިޓީ އަންމާއަށް ލިބޭއިރު، އަހަރެންގެ ހަށިގަނޑު ވާނީ ވެލީގެ ދަށުގައެވެ. އެކަމަކު އަންމާގެ މައްޗަށް އޮތް އަހަރެންގެ ލޯތްބަކަށް ދުވަހަކުވެސް ނިމުމެއް ނާންނާނެއެވެ. އަންމާ އަހަރެން ބަލައިބޮޑުކުރީ ކިހާ ބުރަ މަސައްކަތުންކަން އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް ހަނދާނެއް ނުނެތެއެވެ. އަހަރެންގެ ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ބައެއް މި ފަންޑަށް ދިނީ، އަންމާ އެކަނިވެރި ނުވުމަށެވެ. މީސްތަކުންނަށް އެހީތެރިވެދީ، އެމީހުންގެ ހިތްތަކަށް އުފާވެރިކަން ގެނެސްދިނުމުގައި އަންމާގެ ދުވަސްތައް ވޭތިކުރާށެވެ. އެއީ އަހަރެންގެ ފުރާނައަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. އަންމާގެ ދުޢާއަކީ އަހަރެންގެ ކަށްވަޅުގެ އަލިކަމެވެ. އަހަރެންނަށް މާފުކުރާށެވެ. އިންޝާ ﷲ، ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތުގައި އަހަރެމެން އަލުން ބައްދަލުވާނެއެވެ."
އެ ސިޓީ މޭގައި ޖައްސާލައިގެން އިނދެ އަހަރެންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ރޮވުނެވެ. އެއީ ހިތާމައިގެ ކަރުނައެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދަރިއަކު މައެއްގެ މައްޗަށް ބެހެއްޓި ލާމަސީލު ލޯތްބާއި ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ސަބަބުން އުފެދުނު އިހުސާސްތަކުގެ ކަރުނައެވެ.
---
އެ ދުވަހަށްފަހު، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމަށް އާ ހިއްވަރެއް ލިބުނެވެ. އަހަރެން ފަޒީލާއެކު މަސައްކަތްކޮށް، "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" ގެ ނަމުގައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން ފެށީމެވެ. ރަށުގެ އެކަނިވެރި މައިންނަށާއި، ބޭސްފަރުވާއަށް ދަތިވެފައިވާ ފަރާތްތަކަށް އަޅުގަނޑުމެން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނީމެވެ. ކޮންމެ މީހެއްގެ މޫނުމަތިން ފެންނަ އުފާވެރިކަމުން، އަހަރެންނަށް އަޒީމްގެ ހިނިތުންވުން ސިފަވަމުން ދިޔައެވެ. އަދި އެމީހުން އަޒީމްގެ ފުރާނައަށްޓަކައި ކުރާ ހެޔޮ ދުޢާތަކަކީ އަހަރެންގެ ހިތަށް ލިބޭ އެންމެ ބޮޑު ތަސައްލީއެވެ.
އަހަރެންގެ ގޯތިތެރޭގައި އިންދި ބަނބުކެޔޮ ގަސް ބޮޑުވެ، އޭގެ ހިޔާ މުޅި ގޯތިތެރެއަށް ފެތުރިއްޖެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް އަސުރު ނަމާދަށްފަހު، އެ ގަހުގެ ހިޔަލުގައި އިނދެ، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔަވައި، އަޒީމަށްޓަކައި ދުޢާކުރުމަކީ އަހަރެންގެ އާދައެކެވެ.
މިހާރު އަހަރެންގެ ހިތުގައި އެއްވެސް މީހަކާމެދު ނަފުރަތެއް ނެތެވެ. ނިޝާއަށްވެސް އަހަރެން އެދެނީ ހެޔޮ ވިސްނުމާއި ތައުބާގެ މަގެވެ. ދުނިޔޭގެ އެންމެ ބޮޑު އިމްތިހާނާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ނަމަވެސް، ކެތްތެރިކަމާއި އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުން ﷲ ދެއްވާ ހަމަޖެހުމާއި ރަޙްމަތް އަހަރެންނަށް މިއަދު ފެނިއްޖެއެވެ. ލޯބިވާ ދަރިފުޅު ވަކިވެދިޔައީ އަހަރެން އެކަނިވެރިކޮށްފައެއް ނޫނެވެ؛ އޭނާ ދިޔައީ އަހަރެންގެ ހިތުގައި ދުވަހަކުވެސް ފަނޑުނުވާނެ އަލިގަދަ ލޯތްބަކާއި، މުޅި އުމުރަށް ފުދޭނެ ހެޔޮ ހަނދާންތަކެއް ބާއްވާފައެވެ.
އަހަރުތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް، ރަށުގެ މީހުންގެ މެދުގައި "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" ވެގެންދިޔައީ އެތައް ބައެއްގެ އުއްމީދުގެ ހުޅުކޮޅަކަށެވެ. އެ ފަންޑުގެ ދަށުން ކިޔަވަން ދަތިވެފައިވާ އެތައް ކުދިންނަކަށް ސްކޫލް ފޮތްތަކާއި ޔުނިފޯމް ހޯދައިދެވުނެވެ. ކޮންމެ ރޯދަމަހަކު އެތައް ޢާއިލާއެއްގެ ބަދިގެއަށް ކާބޯތަކެތީގެ އެހީ ފޯރުކޮށްދެވުނެވެ. އަހަރެންގެ ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ދިޔައީ އަވަދިނެތި، ނަމަވެސް ހިތްހަމަޖެހުމާއި އުފަލުގެ ތެރޭގައެވެ. ދަރިއަކު ބީވެ ދިޔުމުގެ ހިތާމަ ފިލައިގެން ނުދިޔަ ނަމަވެސް، އެ ހިތާމައިގެ ބަދަލުގައި ހިތަށް ވެރިވެފައިވަނީ އިންތިހާ ދަރަޖައިގެ ރޫޙާނީ ހަމަޖެހުމެކެވެ.
އެއްދުވަހަކު، އަހަރެން ފޭދޫގެ ބަނދަރުމަތީގައި ހުންނަ ފިހާރައަކުން ނިކުތް ވަގުތު، މީހަކު އަހަރެންގެ ނަމުން ގޮވާލި އަޑު އިވުނެވެ. ފަސްއެނބުރި ބަލައިލިއިރު، އެއީ ރަށުގެ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުގައި މަސައްކަތްކުރާ ޑޮކްޓަރެކެވެ.
"ހަލީމާއްތާ،" ޑޮކްޓަރު ހިނިތުންވެލަމުން ވާހަކަދެއްކިއެވެ. "ހަލީމާއްތަގެ ދަރިފުޅުގެ ނަމުގައި ހަދާފައިވާ ފަންޑުގެ އެހީގައި، މިދިޔަ ހަފުތާގައި އޮޕަރޭޝަން ކުރެވުނު ކުޑަކުއްޖާ މިއަދު މުޅިން ރަނގަޅުވެގެން ދޫކޮށްލައިފި. އެ ކުއްޖާގެ މަންމަ ހަލީމާއްތައަށް ވަރަށް ޝުކުރު އަދާކުރި. އަދި އަޒީމަށްޓަކައި އެތައް ދުޢާއެއް ކުރި."
އެ ވާހަކަ އަޑުއިވުމުން އަހަރެންގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލިއެވެ. "ޝުކުރު ހުރީ ހެއްދެވި ރަސްކަލާނގެއަށް،" އަހަރެން ބުނީމެވެ. "އަހަރެންގެ ދަރިފުޅު މި ދުނިޔެއިން ދިޔައީ، އެތައް ބައެއްގެ ހިތްތަކުގައި އޭނާގެ ހެޔޮ ޒިކުރާ ދިރުވާފައެވެ."
އެނބުރި ގެއަށް އައި މަގުމަތީގައި، އަހަރެންނަށް ވިސްނެމުން ދިޔައީ ދުނިޔޭގެ އަޖައިބު ކުރުވަނިވި ކަންކަމާމެދުގައެވެ. އިންސާނާ ދުނިޔޭގައި އުޅޭއިރު، އެއްކުރާ މުދަލާއި ޖާހަށްވުރެ މާ މުހިންމީ، އޭނާ ފަހަތަށް ދޫކޮށްފައިދާ ހެޔޮ އަމަލުތަކެވެ. އަޒީމް އޭނާގެ ކުރު ހަޔާތުގައި އަހަންނަށް ދަސްކޮށްދިނީ އެންމެ އަގުހުރި ފިލާވަޅެވެ؛ އެއީ މީސްތަކުންނަށް އޯގާތެރިވުމާއި، ބަދަލުގައި އެއްވެސް އެއްޗަކަށް އުއްމީދު ނުކޮށް ހެޔޮކަން ކުރުމެވެ.
---
ދުވަސްތައް އޭގެ ހަލުވި ދުވެލީގައި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ އުމުރުން ފަސްދޮޅަސް ފަސް އަހަރު ފުރުނު ދުވަހެވެ. ހަވީރުގެ ފިނި ވަގުތުގައި އަހަރެން އިނީ ބަނބުކެޔޮ ގަހުގެ ހިޔަލުގައި، އަޒީމްގެ ހަނދާނީ އަލްބަމް ހުޅުވައިގެންނެވެ. އޭގައި ހުރީ އޭނާގެ ކުޑައިރުގެ ފޮޓޯތަކާއި، ސްކޫލް ދައުރުގެ ކާމިޔާބީތަކުގެ ހަނދާންތަކެވެ. އެ ފޮޓޯތަކުގައި ފިރުމަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވަމުން ދިޔައީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ފޮނި އިހުސާސެކެވެ.
ކުއްލިއަކަށް ގޭގެ މައި ދޮރާށީގައި ޓަކިދިން އަޑު އިވުނެވެ. އަހަރެން އަލްބަމް ބާއްވާފައި ގޮސް ދޮރު ހުޅުވާލީމެވެ. ކުރިމަތީގައި ހުރީ ޕޯސްޓްމަނެކެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ބޮޑު ސިޓީއުރައެއް އޮތެވެ.
"ދައްތަ ތިއީ ހަލީމާ އަޙްމަދު ދެއްތޯ؟" އޭނާ އެހިއެވެ.
"އާދެ އަޅުގަނޑު މިއީ ހަލީމާ އަހްމަދު،" އަހަރެން ޖަވާބު ދިނީމެވެ.
"މިއީ މާލޭގެ ކޯޓަކުން ފޮނުވާފައިވާ ރަސްމީ ލިޔުމެއް،" ސޮއިކުރުމަށްފަހު އޭނާ އަހަރެންގެ އަތަށް އެ ސިޓީއުރަ ދިނެވެ.
އަހަރެން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ހައިރާންކަމަކާއެކު ސިޓީއުރަ ހިފައިގެން އެތެރެއަށް ވަދެ، މޭޒުމަތީގައި ބޭއްވީމެވެ. އަދި އައިނު އަޅައިގެން ސިޓީ ކަނޑާލައި ކިޔަން ފެށީމެވެ. އެއީ ނިޝާގެ ވަކީލު މެދުވެރިކޮށް ފޮނުވާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.
ލިޔުމުގައި ވާގޮތުން، ނިޝާ ވަނީ އަޒީމް ނިޔާވުމުގެ ކުރިން އަހަންނަށް ދީފައިވާ ގޯއްޗާއި ފައިސާއާމެދު ދަޢުވާކުރުމުގެ ވިސްނުން އެއްކޮށް ދޫކޮށްލާފައެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު، މާލޭގައި ހުރި އަޒީމްގެ ނަމުގައިވާ އެޕާޓްމަންޓުން ނިޝާއަށް ލިބެންޖެހޭ ޝަރުޢީ ޙިއްޞާވެސް، އަޒީމްގެ ރޫޙަށް ހެޔޮދުޢާ ކުރުމުގެ ގޮތުން، "އަޒީމް މެމޯރިއަލް ފަންޑު" އަށް ހަދިޔާކޮށްފައިވާ ކަމުގެ ރަސްމީ ލިޔުންތައް އޭގައި އޮތެވެ.
އެ ލިޔުމާއެކު ނިޝާގެ އަމިއްލަ އަތުލިޔުމުން ލިޔެފައިވާ ކުރު ސިޓީއެއްވެސް އޮތެވެ:
"މަންމާއެވެ. މިއަދު އަހަރެން މަންމައަށް މަންމަގެ ނަމުން ގޮވާލަންވެސް ލަދުގަނެއެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންގެ ހިތުގެ އަޑިން މި ވާހަކަ ބުނަން ބޭނުމެވެ. އަހަރެން މާލެ އައިސް އަލުން ދިރިއުޅުން ފަށައިފީމެވެ. އަހަރެން މިހާރު މަސައްކަތްކުރަނީ ކުޑަކުދިންގެ ހިޔާއެއްގައެވެ. އެތަނުގައި ތިބޭ ޔަތީމު ކުދިންނަށް ޚިދުމަތްކުރުމުން އަހަރެންގެ ހިތަށް ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަސައްލީއެއް ލިބެއެވެ. އަޒީމަށް އަހަރެންވީ ބޭވަފާތެރިކަމުގެ ބަދަލެއް ދުވަހަކުވެސް ނުދެވޭނެއެވެ. އެކަމަކު މި އެޕާޓްމަންޓުގެ ހިއްސާ ފަންޑަށް ދިނުމަކީ އަހަރެންގެ ކުށުގެ ބަދަލުގައި އަދާކުރެވޭ ކުޑަކުޑަ މިންވަރެކެވެ. މަންމަ އަހަންނަށް ހެޔޮހިތުން މާފުކޮށްދެއްވާށެވެ. އަދި އަޒީމްގެ ފުރާނައަށް ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތް މިންވަރުކުރެއްވުން އެދި އަބަދުވެސް ދުޢާކުރާނަމެވެ."
އެ ސިޓީ ކިޔައި ނިމުނުއިރު އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވީ އުފަލާއި އަސަރުގެ އިހުސާސެކެވެ. އިންސާނަކު ކިތަންމެ ބޮޑު ކުށެއް ކުރި ނަމަވެސް، ހަޤީޤީ ތައުބާއަކުން ތައުބާވެ، ހެޔޮ މަގަށް ރުޖޫޢަވުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތް ފުޅާވެގެންވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. އަހަރެން ދެއަތް އުފުލައި، ނިޝާއަށް ހެޔޮ ވިސްނުން ދެއްވި ކަމަށްޓަކައި ﷲ އަށް ޙަމްދުކުރީމެވެ.
މިހާރު އެ ފަންޑު އިތުރަށް ފުޅާވެގެން ހިނގައްޖެއެވެ. މާލޭގެ އެޕާޓްމަންޓުން ލިބޭ ކުލީގެ އާމްދަނީ ބޭނުންކުރެވެނީ އައްޑޫގައި ދިރިއުޅޭ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ކުދިންނަށް ޚާއްޞަ ތެރަޕީ ސެންޓަރެއް ހިންގުމަށެވެ. އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކޮށް ދިޔައީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ ވާގިނެތިގެން ކަމަށްވާތީ، އެފަދަ ބަލިތަކުގައި އުޅޭ މީހުންނަށް އެހީތެރިވުމަކީ އަހަރެންގެ އެންމެ ބޮޑު އަމާޒަކަށް ވިއެވެ.
ފަޒީލް ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު އައްޑޫއަށް ޒިޔާރަތްކޮށް، ފަންޑުގެ ހުރިހާ ހިސާބުތަކާއި ކަންކަން އަހަންނާ ހިއްސާކުރެއެވެ. އޭނާ އަހަންނާމެދު ބަހައްޓަނީ އަމިއްލަ މަންމައެއް ފަދަ އޯގާތެރިކަމެކެވެ. އަޒީމް ދުނިޔެ ދޫކުރި ނަމަވެސް، ﷲ ވަނީ އަހަންނަށް ފަޒީލް ފަދަ އިޚްލާޞްތެރި ދަރިއަކު ދައްކަވާފައެވެ.
---
އެއްރެއަކު، ތަރިތަކުން ފުރިގެންވާ ސާފު އުޑުމަތީގެ ދަށުގައި، ގޭގެ ބޭރު ޖޯލީގައި އިންދާ އަހަންނަށް ނިދުނެވެ. ހުވަފެނުގައި އަހަންނަށް ފެނުނީ އަޒީމެވެ. އޭނާ ހުރީ އުޖާލާ، ހުދު ހެދުމެއްގައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތާއި، ދުވަހަކުވެސް ނުދެކޭ ފަދަ އުފާވެރި ހިނިތުންވުމެކެވެ. އޭނާ އަހަރެންގެ އަތުގައި ހިފާލަމުން ބުންޏެވެ:
"މަންމާއެވެ! މަންމާ ތިޔަ ކުރާ ހެޔޮ އަމަލުތަކުގެ އަޖުރު އަހަންނަށް މިތަނުން އިހުސާސްވެއެވެ. އަހަރެން މިހިރީ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލާއި އަރާމުގައެވެ. މަންމާ ދެރަނުވާށެވެ. އަހަރެމެން އަލުން ބައްދަލުވާނެ ދުވަސް މާ ދުރެއް ނޫނެވެ."
ހޭލެވުނުއިރު ފަތިސް ނަމާދުގެ ބަންގީގެ ރިވެތި އަޑު ރަށުގެ މިސްކިތްތަކުން ގުގުމަމުން ދިޔައެވެ. އަހަރެންގެ ލޮލުން ފޭބީ އުފަލުގެ ކަރުނައެވެ. ވުޟޫކޮށްގެން ނަމާދަށް އެރި ވަގުތު، އަހަރެންގެ ހިތަށް ވެރިވި ފިނިކަމަކީ ދުލުން ބަޔާންކުރަން ދަތި އިހްސާސެކެވެ. މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތާއި ކުޅަދުންވަންތަކަމާމެދު އަހަރެންގެ ހިތް ޝުކުރުވެރިކަމުން ފުރިގެން ދިޔައެވެ.
ދުވަސްތައް ވޭތިވަމުން ގޮސް، އަހަރެންގެ އުމުރުން ދުވަސްވެ، ހަށިގަނޑުގެ ވަރުދެރަވާން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް، އަޒީމްގެ ހަނދާނުގައި ކުރިއަށްގެންދާ ޚައިރާތުގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުމެއްނެތި ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. އަހަރެން ދުނިޔޭގައި ނެތް ދުވަހަކުންވެސް އެ މަސައްކަތް ހުއްޓުނަނުދިނުމަށްޓަކައި، ފަޒީލާއެކު ޤާނޫނީ ޓްރަސްޓެއް އުފައްދައި، ހުރިހާ ކަމެއް ތަރުތީބުކުރީމެވެ.
އަހަރެންގެ ހަޔާތުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަސްތައް ގުނަމުން ދިޔައިރު، އަހަރެންގެ ހިތުގައި އޮތީ ހަމައެކަނި އުފަލާއި ހިތްހަމަޖެހުމެވެ. އެއްވެސް މީހަކާމެދު ހިތްބުރަކަމެއް، ޝަކުވާއެއް ނެތެވެ. ދުނިޔޭގެ އިމްތިހާނުތަކަށް ކެތްތެރިވެ، ﷲ ގެ މިންވަރުފުޅަށް ރުހުމުން ލިބޭ އަމާންކަން އަހަންނަށް ވަނީ ލިބިފައެވެ.
އަހަރެންގެ ލޯ މެރެމުން ދިޔަ ހިނދު، އަހަރެންގެ ހިތުގައިވީ އެންމެ އުއްމީދެކެވެ؛ އެއީ ސުވަރުގޭގެ ދާއިމީ ނިޢުމަތުގައި، އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ދަރިފުޅު އަޒީމާ އަލުން ބައްދަލުވެ، އެކުގައި ވުމުގެ އުފާވެރި ވަގުތެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު