ޓުވާލޫއަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ކުޑަ އަދި އެންމެ ދުރުގައި އޮތް އެއް ގައުމެވެ. އޮސްޓްރޭލިއާ އާއި ހަވާއީއާ ދެމެދު ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ މެދުގައި އޮންނަ މި ޖަޒީރާ ގައުމަކީ ތިރި ނުވަތަ މުރަކަ އަތޮޅެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ގައުމެކެވެ. މުޅި ގައުމުގެ ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ އެންމެ 26 އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރާ ހަމައަށް ރިކޯޑު ކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި މި ގައުމުގެ އާބާދީއަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 11،000 އެވެ. ކުޑަ ގައުމެއް ނަމަވެސް، މޫސުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގުވާމީ މަޝްވަރާތަކުގައި ޓުވާލޫއަކީ ނުހަނު ބާރުގަދަ އަޑެކެވެ.
ޓުވާލޫގެ ވެރިރަށް ފުނަފުއްޓަކީ އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަތޮޅެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ފަދައިން ޓުވާލޫގެ ޖަޒީރާތަކަކީ ވެސް ވަށައިގެން ވިލު ނޫކުލައިގެ މޫދާއި މުރަކައިގެ ފަރުތައް އުފެދިފައިވާ ރީތި ރަށްތަކެކެވެ. މި ގައުމުގެ އެންމެ އުސް ހިސާބަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުން ފެށިގެން އެންމެ 4 ނުވަތަ 5 މީޓަރެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމާއި ރަށްގިރުމުގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ޓުވާލޫއަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނާޒުކު އެއް ގައުމަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
ޓުވާލޫގެ އިގްތިސާދާއި ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައިވަނީ ކަނޑުގެ މުއްސަނދިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ގިނަ އާއިލާތަކުގެ ކާނާއާއި އާމްދަނީގެ މައިގަނޑު މަސްދަރެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ ގައުމުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މަސްވެރިކަން ކުރާ ބޭރުގެ އުޅަނދުތަކަށް ވިއްކާ ލައިސަންސްތަކަކީ ވެސް ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ. އަދި އާމްދަނީގެ ވަރަށް ތަފާތު މަސްދަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންޓަނެޓް ޑޮމެއިން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި މަގުބޫލު "ޓީވީ." ޑޮމެއިންއަކީ ޓުވާލޫއަށް ނިސްބަތްވާ ކޯޑެކެވެ. "ޓީވީ" އަކީ ޓެލެވިޜަންގެ ކުރު ނަމަށް ވުމުން، މި ސާދާ އިއްތިފާގުގެ ސަބަބުން މި ޑޮމެއިން ކޯޑު ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ރައުސުލްމާލަށެވެ.
1978 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަތްދަށުން މިނިވަންވި ޓުވާލޫއަކީ ސުލްހަވެރި، ވަރުގަދަ ސަގާފީ އަގުތަކެއް ގެންގުޅޭ ގައުމެކެވެ. ކްރިސްޓިއަން ދީނަކީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މީހުންގެ ދިރިއުޅުން ސާދާވެފައި، އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކުރާ އިހުތިރާމަކީ އެ މުޖުތަމައުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސިފަތަކެވެ.
ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ޓުވާލޫއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތައް ނުހަނު ބޮޑެވެ. ގަދަ ތޫފާންތަކާއި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ގެދޮރާއި، ބޯފެނާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބިންތަކަށް ދަނީ ގެއްލުންވަމުންނެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން، ކާބަން ދޫކުރާ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ޓުވާލޫއިން ދަނީ ވަކާލާތު ކުރަމުންނެވެ. އެ ގައުމުން ވަނީ، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލި ގައުމު އަޑިއަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، ޑިޖިޓަލްކޮށް ގައުމުގެ ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތައް ވެސް އެކުލަވާލާފައެވެ.
ޓުވާލޫގެ ޖިއޮގްރަފީގެ ހައިރާންކުރަނިވި އެއް ކަމަކީ ރަށްތަކުގެ ހަނިކަމެވެ. ވެރިރަށް ފުނަފުށީގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ބިމުގެ ފުޅާމިނަކީ އެންމެ 15 ނުވަތަ 20 މީޓަރެވެ. މާނައަކީ، ރަށުގެ އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ބައި މިނެޓަށް ވުރެ ކުރު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގާލެވޭނެއެވެ. މި ރީތި ޖަޒީރާ ގައުމަށް ދަތުރުކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކު ފުރަތަމަ ދާންޖެހޭނީ ފިޖީއަށެވެ. އެތަނުން ފުނަފުއްޓަށް ކުރާ ވައިގެ ދަތުރަކީ އެ ގައުމަށް އެތެރެވުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ.
ޓުވާލޫއަކީ ސައިޒުން ކުޑަ ނަމަވެސް، ދުނިޔެއަށް މުހިންމު މެސެޖެއް ދޭ ގައުމެކެވެ. އެއީ ތިމާވެށީގެ ބަދަލުތަކުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުގެ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. ޓުވާލޫއަކީ ހަމައެކަނި ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ކުޑަ ލައްކައެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދުނިޔޭގެ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވެފައިވާ، ހިތްވަރުގަދަ ރައްޔިތަކު ދިރިއުޅޭ މުހިންމު ގައުމެކެވެ.
ޓުވާލޫގެ ވެރިރަށް ފުނަފުއްޓަކީ އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އަތޮޅެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ފަދައިން ޓުވާލޫގެ ޖަޒީރާތަކަކީ ވެސް ވަށައިގެން ވިލު ނޫކުލައިގެ މޫދާއި މުރަކައިގެ ފަރުތައް އުފެދިފައިވާ ރީތި ރަށްތަކެކެވެ. މި ގައުމުގެ އެންމެ އުސް ހިސާބަކީ ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑުން ފެށިގެން އެންމެ 4 ނުވަތަ 5 މީޓަރެވެ. މި ސަބަބަށްޓަކައި، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމާއި ރަށްގިރުމުގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެ، ޓުވާލޫއަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ ނާޒުކު އެއް ގައުމަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
ޓުވާލޫގެ އިގްތިސާދާއި ދިރިއުޅުން ބިނާވެފައިވަނީ ކަނޑުގެ މުއްސަނދިކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މަސްވެރިކަމަކީ ގިނަ އާއިލާތަކުގެ ކާނާއާއި އާމްދަނީގެ މައިގަނޑު މަސްދަރެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ ގައުމުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މަސްވެރިކަން ކުރާ ބޭރުގެ އުޅަނދުތަކަށް ވިއްކާ ލައިސަންސްތަކަކީ ވެސް ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ކަމެކެވެ. އަދި އާމްދަނީގެ ވަރަށް ތަފާތު މަސްދަރެއްގެ ގޮތުގައި އިންޓަނެޓް ޑޮމެއިން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި މަގުބޫލު "ޓީވީ." ޑޮމެއިންއަކީ ޓުވާލޫއަށް ނިސްބަތްވާ ކޯޑެކެވެ. "ޓީވީ" އަކީ ޓެލެވިޜަންގެ ކުރު ނަމަށް ވުމުން، މި ސާދާ އިއްތިފާގުގެ ސަބަބުން މި ޑޮމެއިން ކޯޑު ވެގެން ގޮސްފައިވަނީ އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ރައުސުލްމާލަށެވެ.
1978 ވަނަ އަހަރު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަތްދަށުން މިނިވަންވި ޓުވާލޫއަކީ ސުލްހަވެރި، ވަރުގަދަ ސަގާފީ އަގުތަކެއް ގެންގުޅޭ ގައުމެކެވެ. ކްރިސްޓިއަން ދީނަކީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސެވެ. މީހުންގެ ދިރިއުޅުން ސާދާވެފައި، އާއިލީ ގުޅުންތަކާއި ބޮޑެތި މީހުންނަށް ކުރާ އިހުތިރާމަކީ އެ މުޖުތަމައުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސިފަތަކެވެ.
ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ޓުވާލޫއަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ގޮންޖެހުންތައް ނުހަނު ބޮޑެވެ. ގަދަ ތޫފާންތަކާއި ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމުގެ ސަބަބުން ގެދޮރާއި، ބޯފެނާއި، ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބިންތަކަށް ދަނީ ގެއްލުންވަމުންނެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން، ކާބަން ދޫކުރާ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މައިދާނުގައި ޓުވާލޫއިން ދަނީ ވަކާލާތު ކުރަމުންނެވެ. އެ ގައުމުން ވަނީ، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލި ގައުމު އަޑިއަށް ދިޔަ ނަމަވެސް، ޑިޖިޓަލްކޮށް ގައުމުގެ ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމުގެ ޕްލޭންތައް ވެސް އެކުލަވާލާފައެވެ.
ޓުވާލޫގެ ޖިއޮގްރަފީގެ ހައިރާންކުރަނިވި އެއް ކަމަކީ ރަށްތަކުގެ ހަނިކަމެވެ. ވެރިރަށް ފުނަފުށީގެ ބައެއް ހިސާބުތަކުގައި ބިމުގެ ފުޅާމިނަކީ އެންމެ 15 ނުވަތަ 20 މީޓަރެވެ. މާނައަކީ، ރަށުގެ އެއް ފަރާތުން އަނެއް ފަރާތަށް ބައި މިނެޓަށް ވުރެ ކުރު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ހިނގާލެވޭނެއެވެ. މި ރީތި ޖަޒީރާ ގައުމަށް ދަތުރުކުރަން ބޭނުންވާ މީހަކު ފުރަތަމަ ދާންޖެހޭނީ ފިޖީއަށެވެ. އެތަނުން ފުނަފުއްޓަށް ކުރާ ވައިގެ ދަތުރަކީ އެ ގައުމަށް އެތެރެވުމަށް އޮތް ހަމައެކަނި މަގެވެ.
ޓުވާލޫއަކީ ސައިޒުން ކުޑަ ނަމަވެސް، ދުނިޔެއަށް މުހިންމު މެސެޖެއް ދޭ ގައުމެކެވެ. އެއީ ތިމާވެށީގެ ބަދަލުތަކުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުގެ ދިރިހުރި މިސާލެކެވެ. ޓުވާލޫއަކީ ހަމައެކަނި ޕެސިފިކް ކަނޑުގެ ކުޑަ ލައްކައެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ ދުނިޔޭގެ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވެފައިވާ، ހިތްވަރުގަދަ ރައްޔިތަކު ދިރިއުޅޭ މުހިންމު ގައުމެކެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު