މިއީ ދިވެހި އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ އާދަކާދަތަކާއި، އާއިލީ ބަދަހި ގުޅުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އަސަރުގަދަ ވާހަކައެކެވެ. މާތްﷲގެ މަގުގައި، ހަރުދަނާ އަދި އަބުރުވެރި ދަރިންތަކެއް ބިނާކުރުމުގެ މަތިވެރި އަމާނާތް އަދާކުރުމަށްޓަކައި، މުޅި ޢުމުރު ހުސްކޮށްލި މައެއްގެ ހިތުގެ އުދާސްތަކެވެ. ދަރިން ބޮޑެތިވެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވެ، ކޮންމެ ދަރިއަކުވެސް އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ އުދަރެހަށް އޮއްސުމުން، ގޭތެރެއަށް ވެރިވި ފަޅުކަމާއި ހަމަހިމޭންކަމުގެ ތަސްވީރެކެވެ. ޒިންމާތަކުގެ ބުރަކަމުން މިންޖުވެ، "މިނިވަންކަން" ލިބުނު ހިނދު، އަމިއްލަ ޝަހުސިއްޔަތާއި ނަފްސު ހޯދުމަށް ކުރާ އުނދަގޫ ދަތުރުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ޢިބްރަތްތެރި ވާހަކައެކެވެ.
މިއީ ހަގީގަތުގައިވެސް ހައިރާންކުރުވަނިވި، އެހެންނަމަވެސް ހިތްދަތި އިހުސާސެކެވެ. ބައެއް ދުވަސްދުވަހު އަހަރެން މިއީ ކާކުކަން އަމިއްލަ ނަފްސަށްވެސް އޮޅޭ ފަދަ އިހުސާސްތަކެއް ކުރެވެއެވެ. މުޅި ހިތަށް ވެރިވެފައިވާ މި ހުސްކަމަކީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ހަގީގަތެކެވެ.
މިއަދު ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު އަހަރެން އިނީ ހަމަހިމޭން ފަޅު ގެއެއްގައެވެ. މި ހަމަހިމޭންކަމަށް މިހާރު އާދަވާން ވެއްޖެ ކަމަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވިސްނައިދޭން ކިތަންމެ މަސައްކަތެއް ކުރިޔަސް، ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފައިވާ މި ބޮޑު ބަދަލަށް ދުވަހަކުވެސް ހޭނިދާނެބާއޭ ހިތަށްއަރައެވެ.
އަމިއްލަ ނަފްސަށްޓަކައި ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރަން އަހަރެންނަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ލިބުނެވެ. ތިން ދަރިން ބޮޑެތިވެ، ކިޔަވައި ނިމި، ވަޒީފާގެ މައިދާނަށް ނުކުމެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވިތާ އެތައް އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. އެކުދިން މަޑުމަޑުން ގޭގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު މަދުވެ، އެކުދިންގެ އަމިއްލަ ދުނިޔެއަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔައީ އިލާހީ ތަގުދީރުގައިވާ އާންމު އުސޫލުންނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ އަޅުކަމަށާއި ކަންކަމަށް ހުސްކުރާނެ ވަގުތު ލިބި، ދިރިއުޅުމުގެ ބުރަކަމުން މިންޖުވެ، ހަމަޖެހިލައިގެން އުޅުމުގެ ފުރުސަތު މަގުފަހިވިއެވެ.
ދަރިންގެ ކަންކަމުގައި އަބަދު އަވަދިނެތި އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ކަންކަމަށް ވަގުތު ތަނަވަސްވިއެވެ. އަހަރެން އަބަދުވެސް އުއްމީދުކުރީ މި ވަގުތުތަކަކީ ޢުމްރާގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރުމަށާއި، ދީނީ ފޮތްތައް ކިޔުމަށާއި، އަދި އާއިލީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށް ލިބޭނެ ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ އަހަރެން ހުރީ ގޮތް ހުސްވެފައެވެ. ކުރިއަށްދާނެ ވަކި މިސްރާބެއް، އަމާޒެއް ނޭނގިފައެވެ.
އަދިވެސް އަހަރެންގެ ބޭނުން އެކުދިންނަށް ޖެހެނީ ހަމައެކަނި ބާޒާރުކުރުމާއި، ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމާއި، ނުވަތަ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ނަސޭހަތެއް ހޯދުން ފަދަ ޒަރޫރީ ކަންކަމުގައެވެ.
މި މިނިވަންކަމުގެ އުފާ ފުރިހަމައަށް ލިބޭނެ ކަމަށް އަހަރެން ކުރިން ހީކުރީމެވެ. ތިން ދަރިންގެ މަންމައެއްގެ ގޮތުގައި އެކަނިމާ އެކަނި ހުރިހާ ބުރައެއް އުފުލި ދުވަސްވަރު، މިފަދަ ހަމަހިމޭން ވަގުތުކޮޅަކަށް އަހަރެން އިންތިހާއަށް އެދުނީމެވެ. އެދުވަސްވަރު އަހަރެން ބޭނުންވީ ސިކުނޑިއަށް އަރާމެއް ލިބި، ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ ގިނަގުނަ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުން ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް ނަމަވެސް މިންޖުވާށެވެ.
މިއަދު އެ ހުރިހާ ވަގުތެއް އަހަރެންނަށް ލިބިއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް މި ހަމަހިމޭންކަން އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ގުގުމަނީ ބިރުވެރި ބާރު އަޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހިތް އޮތީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އަހަރެންނަކީ ކާކުކަން އަމިއްލައަށްވެސް ބަޔާންކޮށްދޭން ނޭނގޭ ދުވަސްތައް މަދެއް ނޫނެވެ. މި އިހުސާސްތަކާއި، ހިތަށް މިއަންނަ ހުސްކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުން އަވަށްޓެރި ބައެއް އަންހެނުންނަށްވެސް އެކަން ފަހުމްވެއެވެ. މިއީ އަމިއްލަ ޝަހުސިއްޔަތަށް އަންނަ ވަރަށް ބޮޑު ލޮޅުމެކެވެ. ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަންމައެއްގެ ގޮތުގައި، ގޭތެރެ ބަލަހައްޓާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި، ދަރިންގެ ކެއިންބުއިމާއި ތަރުބިއްޔަތަށް ހުސްވެގެން ހުރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމަށްފަހު، އެ ދިރިއުޅުމާ ވަކިވުމަކީ އަހަރެން ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އަހަރެންގެ ޝަހުސިއްޔަތުގެ ބޮޑު ބައެއް އުނިވެގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ. ދަރިން ބޮޑެތިވުމާއެކު އަހަރެންގެ މަގާމަށް އައި މި ބަދަލަކީ ބަޔާންކުރަން ދަތި، އާދަޔާ ހިލާފު އިހުސާސެކެވެ.
އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު މިހާރު މި އުފެދޭ ސުވާލުތަކަކީ، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ އިހުމާލުން ކުރިމަތިވި ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުނެފާނެއެވެ. އަދި ދަރިން ގޭގައި ތިބިއިރު އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރަން މަސައްކަތް ނުކުރީ ކީއްވެތޯވެސް ސުވާލުކޮށްފާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމާ އަހަރެން ހިތާމައެއް ނުކުރަމެވެ. ދަރިންނަކީ އަހަރެމެންނާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. އެކުދިންނާއެކު ހޭދަކުރި އެ ފޮނި ވަގުތުތަކަކީ އަބަދަށް ދެމިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫންކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން އެ ހުރިހާ ވަގުތެއް އެކުދިންނަށްޓަކައި ހުސްކޮށް، ހެޔޮލަފާ ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުމަކީ އަހަރެން ލިބިގަތް އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ.
އެހެނަސް، މިހާ ބޮޑު ހުސްކަމެއް ތަހައްމަލު ކުރަން ޖެހޭނެ ކަމަކަށް އަހަރެން ކުރިއަކުން ނުދެކެމެވެ. ލިބޭ ހުސްވަގުތުތަކުގައި ކުރާނެ ކަމެއް ނޭނގި، މަގު އޮޅިފައިވާ ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވޭނެ ކަމަކަށްވެސް އުއްމީދެއް ނުކުރަމެވެ. އަދި ގޭތެރޭގެ ހުރިހާ ކަމެއް ތަރުތީބުން ހިންގުމުގެ ޒިންމާ އަހަރެންގެ ކިބައިން ވަކިވުމުން، އެ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކަށް މިހާ ބޮޑަށް އެދެވޭނެ ކަމަކަށްވެސް ހިޔެއް ނުކުރަމެވެ.
ޝަހުސިއްޔަތަށް އަންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކަށް ހޭނުމަށް ވަގުތު ބޭނުންވެއެވެ. މުޅި ވަގުތު ދަރިންނަށް ހުސްކުރި މަންމައެއްގެ ދައުރުން، ބޮޑެތިވެފައިވާ ދަރިން ތިބި މަންމައެއްގެ ދައުރަށް ބަދަލުވުމަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން، މާތްﷲގެ ރަޙުމަތާއެކު މި ހުސްކަމުގެ ތެރެއިން އަހަރެންގެ އައު މިސްރާބު ފެންނާނެކަން ޔަގީނެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބާކީ އޮތް ބައި، އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަންނަވާނެ މަގުން އާރާސްތުކުރެވޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ.
މިއަދު ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު އަހަރެން އިނީ ހަމަހިމޭން ފަޅު ގެއެއްގައެވެ. މި ހަމަހިމޭންކަމަށް މިހާރު އާދަވާން ވެއްޖެ ކަމަށް އަމިއްލަ ނަފްސަށް ވިސްނައިދޭން ކިތަންމެ މަސައްކަތެއް ކުރިޔަސް، ދިރިއުޅުމަށް އައިސްފައިވާ މި ބޮޑު ބަދަލަށް ދުވަހަކުވެސް ހޭނިދާނެބާއޭ ހިތަށްއަރައެވެ.
އަމިއްލަ ނަފްސަށްޓަކައި ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރަން އަހަރެންނަށް އެކަށީގެންވާ ވަގުތު ލިބުނެވެ. ތިން ދަރިން ބޮޑެތިވެ، ކިޔަވައި ނިމި، ވަޒީފާގެ މައިދާނަށް ނުކުމެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވިތާ އެތައް އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. އެކުދިން މަޑުމަޑުން ގޭގައި ހޭދަކުރާ ވަގުތު މަދުވެ، އެކުދިންގެ އަމިއްލަ ދުނިޔެއަށް ބަދަލުވަމުން ދިޔައީ އިލާހީ ތަގުދީރުގައިވާ އާންމު އުސޫލުންނެވެ. އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ އަޅުކަމަށާއި ކަންކަމަށް ހުސްކުރާނެ ވަގުތު ލިބި، ދިރިއުޅުމުގެ ބުރަކަމުން މިންޖުވެ، ހަމަޖެހިލައިގެން އުޅުމުގެ ފުރުސަތު މަގުފަހިވިއެވެ.
ދަރިންގެ ކަންކަމުގައި އަބަދު އަވަދިނެތި އުޅުމުގެ ބަދަލުގައި، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ކަންކަމަށް ވަގުތު ތަނަވަސްވިއެވެ. އަހަރެން އަބަދުވެސް އުއްމީދުކުރީ މި ވަގުތުތަކަކީ ޢުމްރާގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރުމަށާއި، ދީނީ ފޮތްތައް ކިޔުމަށާއި، އަދި އާއިލީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށް ލިބޭނެ ރަނގަޅު ފުރުސަތެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެވެސް ސަބަބަކާ ހުރެ އަހަރެން ހުރީ ގޮތް ހުސްވެފައެވެ. ކުރިއަށްދާނެ ވަކި މިސްރާބެއް، އަމާޒެއް ނޭނގިފައެވެ.
އަދިވެސް އަހަރެންގެ ބޭނުން އެކުދިންނަށް ޖެހެނީ ހަމައެކަނި ބާޒާރުކުރުމާއި، ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމާއި، ނުވަތަ ކަމަކާ ގުޅޭގޮތުން ނަސޭހަތެއް ހޯދުން ފަދަ ޒަރޫރީ ކަންކަމުގައެވެ.
މި މިނިވަންކަމުގެ އުފާ ފުރިހަމައަށް ލިބޭނެ ކަމަށް އަހަރެން ކުރިން ހީކުރީމެވެ. ތިން ދަރިންގެ މަންމައެއްގެ ގޮތުގައި އެކަނިމާ އެކަނި ހުރިހާ ބުރައެއް އުފުލި ދުވަސްވަރު، މިފަދަ ހަމަހިމޭން ވަގުތުކޮޅަކަށް އަހަރެން އިންތިހާއަށް އެދުނީމެވެ. އެދުވަސްވަރު އަހަރެން ބޭނުންވީ ސިކުނޑިއަށް އަރާމެއް ލިބި، ކޮނޑުގައި އެޅިފައިވާ ގިނަގުނަ މަސްއޫލިއްޔަތުތަކުން ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް ނަމަވެސް މިންޖުވާށެވެ.
މިއަދު އެ ހުރިހާ ވަގުތެއް އަހަރެންނަށް ލިބިއްޖެއެވެ. ނަމަވެސް މި ހަމަހިމޭންކަން އަހަރެންގެ ކަންފަތުގައި ގުގުމަނީ ބިރުވެރި ބާރު އަޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ހިތް އޮތީ ނުތަނަވަސްކަމެއްގެ ތެރޭގައެވެ. އަހަރެންނަކީ ކާކުކަން އަމިއްލައަށްވެސް ބަޔާންކޮށްދޭން ނޭނގޭ ދުވަސްތައް މަދެއް ނޫނެވެ. މި އިހުސާސްތަކާއި، ހިތަށް މިއަންނަ ހުސްކަމުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމުން އަވަށްޓެރި ބައެއް އަންހެނުންނަށްވެސް އެކަން ފަހުމްވެއެވެ. މިއީ އަމިއްލަ ޝަހުސިއްޔަތަށް އަންނަ ވަރަށް ބޮޑު ލޮޅުމެކެވެ. ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން މަންމައެއްގެ ގޮތުގައި، ގޭތެރެ ބަލަހައްޓާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި، ދަރިންގެ ކެއިންބުއިމާއި ތަރުބިއްޔަތަށް ހުސްވެގެން ހުރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވުމަށްފަހު، އެ ދިރިއުޅުމާ ވަކިވުމަކީ އަހަރެން ހީކުރި ވަރަށްވުރެ މާ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. އަހަރެންގެ ޝަހުސިއްޔަތުގެ ބޮޑު ބައެއް އުނިވެގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ. ދަރިން ބޮޑެތިވުމާއެކު އަހަރެންގެ މަގާމަށް އައި މި ބަދަލަކީ ބަޔާންކުރަން ދަތި، އާދަޔާ ހިލާފު އިހުސާސެކެވެ.
އަހަރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު މިހާރު މި އުފެދޭ ސުވާލުތަކަކީ، އަހަރެންގެ އަމިއްލަ އިހުމާލުން ކުރިމަތިވި ކަމެއް ކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުނެފާނެއެވެ. އަދި ދަރިން ގޭގައި ތިބިއިރު އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމެއް ބިނާކުރަން މަސައްކަތް ނުކުރީ ކީއްވެތޯވެސް ސުވާލުކޮށްފާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަމާ އަހަރެން ހިތާމައެއް ނުކުރަމެވެ. ދަރިންނަކީ އަހަރެމެންނާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. އެކުދިންނާއެކު ހޭދަކުރި އެ ފޮނި ވަގުތުތަކަކީ އަބަދަށް ދެމިގެންދާނެ ކަމެއް ނޫންކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އެހެންކަމުން އެ ހުރިހާ ވަގުތެއް އެކުދިންނަށްޓަކައި ހުސްކޮށް، ހެޔޮލަފާ ތަރުބިއްޔަތެއް ދިނުމަކީ އަހަރެން ލިބިގަތް އެންމެ ބޮޑު ހިތްހަމަޖެހުމެވެ.
ޝަހުސިއްޔަތަށް އަންނަ ކޮންމެ ބަދަލަކަށް ހޭނުމަށް ވަގުތު ބޭނުންވެއެވެ. މުޅި ވަގުތު ދަރިންނަށް ހުސްކުރި މަންމައެއްގެ ދައުރުން، ބޮޑެތިވެފައިވާ ދަރިން ތިބި މަންމައެއްގެ ދައުރަށް ބަދަލުވުމަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާ ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން، މާތްﷲގެ ރަޙުމަތާއެކު މި ހުސްކަމުގެ ތެރެއިން އަހަރެންގެ އައު މިސްރާބު ފެންނާނެކަން ޔަގީނެވެ. އަދި އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބާކީ އޮތް ބައި، އެކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަންނަވާނެ މަގުން އާރާސްތުކުރެވޭނެ ކަމަށް އުއްމީދު ކުރަމެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު