ފިޠުރު ޒަކާތަކީ މުސްލިމް އުންމަތުގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އަޅާލުމާއި އޯގާތެރިކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. ރަމަޟާން މަހުގެ ރޯދައަށްފަހު އަންނަ ފިޠުރު ޢީދުގެ އުފަލުގައި އެންމެހައި މުސްލިމުން ބައިވެރިކުރުވުމަކީ މި ޒަކާތުގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް މަޤްޞަދެވެ. ފިޠުރު ޒަކާތް ނެރުމަކީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި، އެމީހަކު ޚަރަދުދީ ބެލެހެއްޓުން ވާޖިބުވެފައިވާ މީހުންގެ މައްޗަށް، ޢީދު ދުވަހާއި ޢީދު ވިލޭރޭ ކައިބޮއި ހަދާނެ އެއްޗެއްސަށްވުރެ އިތުރަށް ތަކެތި ހުރި ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވެގެންވާ ކަމެކެވެ.
ފިޠުރު ޒަކާތުގެ ދަލީލު
ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތުން ފިޠުރު ޒަކާތުގެ ޝަރުޢީ ހެކިތައް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّىٰ﴾ (سورة الأعلى: 14) މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ޒަކާތްދިން މީހާ ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ." ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއާޔަތް ބާވާލެއްވުނީ ފިޠުރު ޒަކާތާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ.
ސުންނަތަށް ބަލާއިރު، ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނާއި، މިނިވަނުންނާއި އަޅުންގެ މައްޗަށް، ފިޠުރު (ނުވަތަ ރަމަޟާނުގެ) ޒަކާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ފަރުޟު ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ކަދުރުން ޞާޢެއްގެ މިންވަރެވެ. ނުވަތަ ހިމަގޮދަނުން ޞާޢެއްގެ މިންވަރެވެ." އަދި އެހެން ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ. "މީސްތަކުން (ޢީދު) ނަމާދަށް ނުކުތުމުގެ ކުރިން އެ ދެއްކުން (ފަރުޟު ކުރެއްވުނެވެ.)"
ފިޠުރު ޒަކާތް ފަރުޟު ކުރެއްވުމުގެ ޙިކުމަތް
މި މަތިވެރި އަޅުކަމުގެ ފަހަތުގައި ފުން ޙިކުމަތްތަކެއްވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރޯދައިގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް ފުރިހަމަކޮށްދެއްވި ކަމަށްޓަކައި މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމާއި، ރޯދަވެރިޔާއަށް ރޯދައަށް ހުރިއިރު ކުރެވިފައިވާ ކުދިކުދި ގޯސްތަކުން ރޯދަ ޠޯހިރުކޮށްދިނުމާއި، ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ޢީދު ދުވަހު ސަލާން ޖެހުމުން ފުއްދައިދީ، އެބައިމީހުންވެސް އުފަލާއެކު ޢީދުގައި ބައިވެރިކުރުވުން ހިމެނެއެވެ.
ޒަކާތް ނެރެންޖެހޭ މިންވަރާއި ތަކެތި
ފިޠުރު ޒަކާތުގެ ގޮތުގައި ނެރެންޖެހެނީ އެ ރަށެއްގައި އާދަވެގެން މީހުން ކާން ގެންގުޅޭ ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ޞާޢެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައިނަމަ ހަނޑޫ ނުވަތަ ފުށުންނެވެ. އެއް ޞާޢަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 2.5 ކިލޯއެވެ. ޒަކާތް ނެރެންޖެހެނީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި، ތިމާ ޚަރަދުދީ ބަލަހައްޓަންޖެހޭ އަނބިދަރިންނާއި އެހެނިހެން މީހުންގެ މައްޗަށެވެ. ކޮންމެ ބޮލަކަށް ޞާޢެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅުގެ މަތިން ޒަކާތް ނެރުމަކީ ވާޖިބެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެއީ އަމީރުލް މުއުމިނީން ޢުޘްމާނު رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ޢަމަލުކުރެއްވި ގޮތަށް ބަލައި ކުރެވޭ ސުންނަތް ކަމެކެވެ.
ވަގުތާއި ދޭންޖެހޭ ފަރާތްތައް
ފިޠުރު ޒަކާތް ނެރުން ވާޖިބުވަނީ ރަމަޟާން މަހުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ޢީދުގެ އެއްދުވަސް ނުވަތަ ދެދުވަސް ކުރިން ޒަކާތް ދެއްކުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. އެންމެ މޮޅު އިތުރު ވަގުތަކީ ޢީދު ދުވަހުގެ ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު ޢީދު ނަމާދަށް ދިއުމުގެ ކުރިއެވެ. ޢީދު ނަމާދަށްފަހު ޒަކާތް ދެއްކުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވި ގޮތުގައި ޢީދު ނަމާދުގެ ފަހުން ނެރޭ ޒަކާތަކީ އާދައިގެ ޞަދަޤާތެކެވެ.
ޒަކާތް ދޭންޖެހެނީ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންވާ ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށެވެ. އެއް ޞާޢު އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މިސްކީނުންނަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެއް މިސްކީނަކަށް ގިނަ ޞާޢުތަކެއްވެސް ދެވިދާނެއެވެ.
ފައިސާއިން ޒަކާތް ނެރުން
ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތްކަމަށް ބެލެވެނީ ފިޠުރު ޒަކާތް ގޮވާމުން ނެރުމެވެ. އެއީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޒަމާނުގައިވެސް ފައިސާ ގެންގުޅުނު ނަމަވެސް، ޞަޙާބީ ބޭކަލުން ގޮވާމުން ޒަކާތް ނެރުއްވާފައިވާތީއެވެ. އަދި ޒަކާތުގެ އަސާސީ ބޭނުމަކީ ފަޤީރުންނަށް ކާނޭ އެއްޗެއް ފޯރުކޮށްދިނުން ކަމަށްވާތީ، ގޮވާމުން ނެރުމަކީ އެންމެ ރައްކާތެރި ގޮތެވެ. އެހެންކަމުން، ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން ފިޠުރު ޒަކާތް އަދާކޮށް، މާތް ﷲ ގެ ބަރަކާތާއި ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަށް އަވަސްވެގަންނަމާ ހިނގާށެވެ!
ކީރިތި ޤުރްއާނާއި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ސުންނަތުން ފިޠުރު ޒަކާތުގެ ޝަރުޢީ ހެކިތައް ފެންނަން އެބަހުއްޓެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ﴿قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّىٰ﴾ (سورة الأعلى: 14) މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ޒަކާތްދިން މީހާ ކާމިޔާބުވެއްޖެއެވެ." ގިނަ ޢިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި މިއާޔަތް ބާވާލެއްވުނީ ފިޠުރު ޒަކާތާ ގުޅޭގޮތުންނެވެ.
ސުންނަތަށް ބަލާއިރު، ޢަބްދުﷲ ބިން ޢުމަރު رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ފިރިހެނުންނާއި އަންހެނުންނާއި، މިނިވަނުންނާއި އަޅުންގެ މައްޗަށް، ފިޠުރު (ނުވަތަ ރަމަޟާނުގެ) ޒަކާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ފަރުޟު ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ ކަދުރުން ޞާޢެއްގެ މިންވަރެވެ. ނުވަތަ ހިމަގޮދަނުން ޞާޢެއްގެ މިންވަރެވެ." އަދި އެހެން ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ. "މީސްތަކުން (ޢީދު) ނަމާދަށް ނުކުތުމުގެ ކުރިން އެ ދެއްކުން (ފަރުޟު ކުރެއްވުނެވެ.)"
ފިޠުރު ޒަކާތް ފަރުޟު ކުރެއްވުމުގެ ޙިކުމަތް
މި މަތިވެރި އަޅުކަމުގެ ފަހަތުގައި ފުން ޙިކުމަތްތަކެއްވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ރޯދައިގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތް ފުރިހަމަކޮށްދެއްވި ކަމަށްޓަކައި މާތް ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވުމާއި، ރޯދަވެރިޔާއަށް ރޯދައަށް ހުރިއިރު ކުރެވިފައިވާ ކުދިކުދި ގޯސްތަކުން ރޯދަ ޠޯހިރުކޮށްދިނުމާއި، ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުން ޢީދު ދުވަހު ސަލާން ޖެހުމުން ފުއްދައިދީ، އެބައިމީހުންވެސް އުފަލާއެކު ޢީދުގައި ބައިވެރިކުރުވުން ހިމެނެއެވެ.
ޒަކާތް ނެރެންޖެހޭ މިންވަރާއި ތަކެތި
ފިޠުރު ޒަކާތުގެ ގޮތުގައި ނެރެންޖެހެނީ އެ ރަށެއްގައި އާދަވެގެން މީހުން ކާން ގެންގުޅޭ ގޮވާމުގެ ބާވަތްތަކުން ޞާޢެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގައިނަމަ ހަނޑޫ ނުވަތަ ފުށުންނެވެ. އެއް ޞާޢަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 2.5 ކިލޯއެވެ. ޒަކާތް ނެރެންޖެހެނީ އަމިއްލަ ނަފްސާއި، ތިމާ ޚަރަދުދީ ބަލަހައްޓަންޖެހޭ އަނބިދަރިންނާއި އެހެނިހެން މީހުންގެ މައްޗަށެވެ. ކޮންމެ ބޮލަކަށް ޞާޢެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ބަނޑުގައިވާ ދަރިފުޅުގެ މަތިން ޒަކާތް ނެރުމަކީ ވާޖިބެއް ނޫން ނަމަވެސް، އެއީ އަމީރުލް މުއުމިނީން ޢުޘްމާނު رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ ޢަމަލުކުރެއްވި ގޮތަށް ބަލައި ކުރެވޭ ސުންނަތް ކަމެކެވެ.
ވަގުތާއި ދޭންޖެހޭ ފަރާތްތައް
ފިޠުރު ޒަކާތް ނެރުން ވާޖިބުވަނީ ރަމަޟާން މަހުގެ އެންމެ ފަހު ދުވަހުގެ އިރުއޮއްސުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ޢީދުގެ އެއްދުވަސް ނުވަތަ ދެދުވަސް ކުރިން ޒަކާތް ދެއްކުމަކީ ހުއްދަ ކަމެކެވެ. އެންމެ މޮޅު އިތުރު ވަގުތަކީ ޢީދު ދުވަހުގެ ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު ޢީދު ނަމާދަށް ދިއުމުގެ ކުރިއެވެ. ޢީދު ނަމާދަށްފަހު ޒަކާތް ދެއްކުމަކީ ހުއްދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވި ގޮތުގައި ޢީދު ނަމާދުގެ ފަހުން ނެރޭ ޒަކާތަކީ އާދައިގެ ޞަދަޤާތެކެވެ.
ޒަކާތް ދޭންޖެހެނީ މުސްލިމުންގެ ތެރެއިންވާ ފަޤީރުންނާއި މިސްކީނުންނަށެވެ. އެއް ޞާޢު އެކަކަށްވުރެ ގިނަ މިސްކީނުންނަށް ބަހާލެވިދާނެއެވެ. ނުވަތަ އެއް މިސްކީނަކަށް ގިނަ ޞާޢުތަކެއްވެސް ދެވިދާނެއެވެ.
ޢިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތްކަމަށް ބެލެވެނީ ފިޠުރު ޒަކާތް ގޮވާމުން ނެރުމެވެ. އެއީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޒަމާނުގައިވެސް ފައިސާ ގެންގުޅުނު ނަމަވެސް، ޞަޙާބީ ބޭކަލުން ގޮވާމުން ޒަކާތް ނެރުއްވާފައިވާތީއެވެ. އަދި ޒަކާތުގެ އަސާސީ ބޭނުމަކީ ފަޤީރުންނަށް ކާނޭ އެއްޗެއް ފޯރުކޮށްދިނުން ކަމަށްވާތީ، ގޮވާމުން ނެރުމަކީ އެންމެ ރައްކާތެރި ގޮތެވެ. އެހެންކަމުން، ވަގުތު ފާއިތުވުމުގެ ކުރިން ފިޠުރު ޒަކާތް އަދާކޮށް، މާތް ﷲ ގެ ބަރަކާތާއި ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދުމަށް އަވަސްވެގަންނަމާ ހިނގާށެވެ!
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު