މިއީ ސައިޕްރަސް އަދި ތުރުކީއަށް ނިސްބަތްވެވަޑައިގަންނަވާ މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ ޝައިޚް ނާޒިމް އަލް ޙައްޤާނީ އަލް ޤަބްރުސީ، އެކަލޭގެފާނުގެ މަޖިލީހެއްގައި ކިޔައިދެއްވި ވާހަކައެކެވެ. މި ވާހަކައިގައި ބުޅަލެއް މިސާލުކޮށްފައިވަނީ އިންސާނާގެ "ނަފްސު"ގެ މިސާލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ޝައިޚް ނާޒިމް މި ވާހަކަ އަޑުއެއްސެވީ އެކަލޭގެފާނުގެ އުސްތާޒު ޝައިޚް ޢަބްދުﷲ ދާޣިސްތާނީގެ އަރިހުންނެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު މި ވާހަކަ އަޑުއެއްސެވީ ޝައިޚް ޝަރަފުއްދީން ދާޣިސްތާނީގެ އަރިހުންނެވެ. މިފަދަ ބައެއް ވާހަކަތަކުގެ ސިލްސިލާ، އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ ކުރީކޮޅަށް ގޮސް ގުޅެއެވެ. އެ ޒަމާނުގައި ބޮޑެތި ޝައިޚުން އެބޭފުޅުންގެ ގޭގޭގައާއި މިސްކިތްތަކުގައި ބާއްވާ ޢިލްމީ ދަރުސްތަކުގައި ދަރިވަރުންނަށް މިފަދައިން އުނގަންނަވައިދެއްވައެވެ.
ކުރީ ޒަމާނެއްގައި، ޖަންގަލީގައި ދިރިއުޅުނު ޒުވާން، ހަށިގަނޑު ވަރުގަދަ ޝިކާރަވެރިއެއް އުޅުނެވެ. އޭނާއަކީ ޝިކާރަކުރުމުގައި ވަރަށް ކާމިޔާބު މީހެކެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ފަތިސްވުމާއެކު، އޭނާގެ ދުނިދަނޑިއާއި ދުނިތައް ހިފައިގެން ނިކުމެ، ފުއްލާއެއް ނުވަތަ މުސަޅެއް ނުވަތަ ދޫންޏެއް ޝިކާރަކުރެއެވެ. އެއަށްފަހު އޭނާގެ ކުޑަ ގެއަށް އައިސް، އެ މަސް ފިހެގެން ނުހަނު އުފަލާއެކު ކައިއުޅެއެވެ.
މި ޝިކާރަވެރިޔާ ފޫހިފިލުވުމަށްޓަކައި ބުޅަލެއް ގެންގުޅެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަވީރު އޭނާ ފިހުނު މަސް ކާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މި ބުޅަލަށް ދެއެވެ. މި ބުޅާ މަސް ކެއުމަށް އާދަވެފައި ހުރިލެއް ބޮޑުކަމުން، މަސް ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ދިނަސް ކާން އިންކާރު ކުރެއެވެ. އެއީ ހަގީގަތުގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އަރާމަށް އާދަވެފައިވާ ބުޅަލެކެވެ.
އެއްދުވަހަކު މި ޒުވާނާ ބަލިވިއެވެ. އޭނާއަށް ޝިކާރައަށް ދެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. ކާނެ މަހެއް ލިބޭކަށް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން، އޭނާ ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ހިމޭ ގޮދަން (ބާލީ) ކޮޅެއް ނެރެ، ފެނުކައްކައިގެން ކާން އިށީނެވެ. ބުޅާވެސް އޭގެ ކާނާ ހޯދަން ދުވެފައި އައުމުން، ޝިކާރަވެރިޔާ ބުޅަލަށް އެއިން ބައެއް ދިނެވެ. ބުޅާ އޭގައި ވަސް ބަލާފައި، ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އަޑެއް ލައްވާފައި ދުރަށް ހިނގައްޖެއެވެ.
މި ޖަންގަލީގައި، ޝިކާރަވެރިޔާގެ ގޭގެ ކައިރީގައި ދިރިއުޅުއްވާ ޢިލްމުވެރި ޝައިޚެއް ވެސް އުޅުއްވައެވެ. މި ޝައިޚު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފުއްދާލަނީ މަދު ހިމޭ ގޮދަން އޮށަކުންނެވެ. ކޮންމެ ސުވަލެއް ކާއިރުވެސް އެކަލޭގެފާނު "ޝުކުރުﷲ، އަލްޙަމްދުލިﷲ، ﷲ އަކްބަރު" ކިޔުއްވައެވެ. އަދި އެ ކުޑަ މިންވަރުންވެސް އެކަލޭގެފާނަށް ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ޝައިޚަކީ ވަރަށް ހޭލުންތެރި، ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ފާރަވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ގޭގެ ބޭރުގައި އިށީނދެވަޑައިގެން، ހިމޭން ޒިކުރުކުރެއްވުމާއި ތަފައްކުރުކުރެއްވުމުގައި އިންނަވައެވެ. ޖަންގަލީގެ އަޑުތަކާއި، ދޫނިތަކުގެ އަޑާއި، ގަސްގަހާގެހީގެ ފަތްތައް ހެލޭ އަޑުން، ޖަންގަލީގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
އެދުވަހު ޝިކާރަވެރިޔާގެ ފަރާތުން އާދަވެގެން އިވޭ އަޑުތައް ނީވޭތީ، އޭނާއަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ދިމާވެއްޖެކަން ޝައިޚަށް އެނގިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޝައިޚް އެ ޒުވާނާއަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވިއެވެ.
"އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް،" ޝައިޚް ސަލާމް ގޮވައިލެއްވިއެވެ.
"ވައަލައިކުމުއްސަލާމް ވަރަޙްމަތުﷲ،" ޒުވާން ޝިކާރަވެރިޔާ ސަލާމް ބަލައިގަތެވެ.
"މަގޭ ޒުވާން އެކުވެރިޔާ، ހާލު ކިހިނެއްތަ؟" ޝައިޚް އެއްސެވިއެވެ.
"އަޅުގަނޑު ހުން އައިސް، ބޮލުގައި ވަރަށް ގަދައަށް ރިއްސަނީ، އެހެންވެ މިއަދު ޝިކާރައަށް ނުދެވުނީ،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ.
ޝައިޚް އޭނާއަށް އެފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާދޭ ފަތްޕިލާވެލީގެ ބޭހެއް ދެއްވިއެވެ. "މި ބޭސް އިންޝާﷲ ކާގަޑީގައި ބޭނުންކުރޭ، އޭރުން ބަލި ފަސޭހަވާނެ،" ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ.
އެވަގުތު ޝިކާރަވެރިޔާ ގެންގުޅޭ ބުޅާ ބޭރަށް ނިކުތެވެ. އޭތި ހުރީ މަސް ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން އަދިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރުޅިއައިސްފައެވެ. "މި ބުޅާ ކަނީ ހަމައެކަނި މަސް،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ. "އަޅުގަނޑު މިއަދު ބާލީ ދިނީމަވެސް ކާކަށް އެއްބަހެއް ނުވި. ހެނދުނުއްސުރެ އުޅެނީ ރުޅިއައިސްގެން."
ޝައިޚް ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް ވިސްނާލެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިން ދުވަހަށް ތި ބުޅާ މަށާ ހަވާލުކުރޭ. އަދި ކުޑަ ކޮށިގަނޑެއް (ކޭޖެއް) ހަދަން އެހީވެދީ. އަހަރުން މި ބުޅާ ތަރުބިއްޔަތު ކުރާނަން."
ޝިކާރަވެރިޔާ އެކަމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. ދެމީހުންވެގެން ލަކުޑިކޮޅުތަކާއި ގަސްގަހުގެ ކުރިތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކޭޖެއް ހެދިއެވެ. ޝިކާރަވެރިޔާ ބުޅާ ގެނެސް އެއަށްލާފައި ދޮރު ތަޅުލިއެވެ.
ޝައިޚް އެ ކޭޖާއެކު ބުޅާ ގެއަށް ގެންދެވިއެވެ. ފުރަތަމަ ދުވަހު، ކޭޖުގެ ބޭރުގައި، ބުޅަލަށް އަތްފޯރާ ހިސާބުގައި ފެނާއި މަދު ބާލީ ކޮޅެއް ބެހެއްޓެވިއެވެ. ބުޅާ ރުޅިއައިސް އަޑުލައްވާފައި ދުރަށް އެނބުރުނެވެ. އެ ބާލީގައި އަތްވެސް ނުލިއެވެ.
ދެވަނަ ދުވަހުވެސް ކަންތައްވީ ހަމަ އެފަދައިންނެވެ. ތިންވަނަ ދުވަހު، ޝައިޚް އެ ބާލީ ތަށި ބުޅަލަށް އަތްނުފޯރާ ހިސާބަށް ދުރަށް ޖެއްސެވިއެވެ. ބުޅާ މުޅި ހެނދުނު ހަޅޭއްލަވައި ރުޅިގަދަކޮށް އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް، ތިންވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަސް ވީއިރު، އޭގެ ހަޅޭއްލެވުން ހުއްޓި، މުޅިން މަޑުމައިތިރި ވެއްޖެއެވެ.
އޭރު ޝިކާރަވެރިޔާގެ ބަލި ފަސޭހަވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ބުޅާ ބަލައި ޝައިޚްގެ އަރިހަށް އައެވެ. އަދި ބުޅަލުގެ ހާލު ކިހިނެއްތޯ އެއްސެވިއެވެ.
"މަށަށް ދައްކާލާނަން،" ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ކޭޖުގެ ދޮރު ހުޅުއްވާލެއްވުމާއެކު، ބުޅާ ދުވެފައި ގޮސް އެ ބާލީ ތަށީގައި ހުރި އެއްޗެހި ކާން ފެށިއެވެ. ތަށި މުޅިން ސާފުކޮށްލުމަށްފަހު ނޫނީ ބުޅާ އޭގެ ސާހިބުމީހާއާ ދިމާލަށް ބަލައިވެސް ނުލައެވެ.
ޝިކާރަވެރިޔާއަށް މިއިން ބޮޑު ފިލާވަޅެއް ލިބުނެވެ. "ޝުކުރިއްޔާ ޝައިޚް،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ. "އަޅުގަނޑުގެ ނަފްސަށްވެސް ކަންތައް ކުރަންވީ ކަލޭގެފާނު އެ ބުޅަލަށް ކަންތައް ކުރެއްވި ގޮތަށެވެ. ނަފްސުގެ އެދުންތަކަށް ދޫނުދީ، އޭތި ހިފަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. އަދި ފުދުންތެރިކަމުގެ ކާނާއިން ނަފްސު މައިތިރިކުރަން ޖެހެއެވެ."
އެ ޒުވާނާ، މަޑުމައިތިރިވެފައިވާ އޭނާގެ ބުޅާ ހިފައިގެން އަނބުރާ ގެއަށް ދިޔައެވެ.
ނަފްސު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަކީ އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތުގެ މައިގަނޑު އެއް މަގުސަދެވެ. މިސާލުތަކާއި ކުދި ވާހަކަތަކުގެ އެހީގައި، ބޮޑެތި ޝައިޚުން ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެދުންތަކާ ދުރުހެލިވެ، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވާނެ ގޮތް ދަރިވަރުންނަށް އުނގަންނަވައިދެއްވާފައެވެ.
މި ޝިކާރަވެރިޔާ ފޫހިފިލުވުމަށްޓަކައި ބުޅަލެއް ގެންގުޅެއެވެ. ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަވީރު އޭނާ ފިހުނު މަސް ކާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް މި ބުޅަލަށް ދެއެވެ. މި ބުޅާ މަސް ކެއުމަށް އާދަވެފައި ހުރިލެއް ބޮޑުކަމުން، މަސް ނޫން އެހެން އެއްޗެއް ދިނަސް ކާން އިންކާރު ކުރެއެވެ. އެއީ ހަގީގަތުގައިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް އަރާމަށް އާދަވެފައިވާ ބުޅަލެކެވެ.
އެއްދުވަހަކު މި ޒުވާނާ ބަލިވިއެވެ. އޭނާއަށް ޝިކާރައަށް ދެވޭގޮތެއް ނުވިއެވެ. ކާނެ މަހެއް ލިބޭކަށް ނެތެވެ. އެހެންކަމުން، އޭނާ ރައްކާކޮށްފައި ހުރި ހިމޭ ގޮދަން (ބާލީ) ކޮޅެއް ނެރެ، ފެނުކައްކައިގެން ކާން އިށީނެވެ. ބުޅާވެސް އޭގެ ކާނާ ހޯދަން ދުވެފައި އައުމުން، ޝިކާރަވެރިޔާ ބުޅަލަށް އެއިން ބައެއް ދިނެވެ. ބުޅާ އޭގައި ވަސް ބަލާފައި، ހިތްހަމަނުޖެހިގެން އަޑެއް ލައްވާފައި ދުރަށް ހިނގައްޖެއެވެ.
މި ޖަންގަލީގައި، ޝިކާރަވެރިޔާގެ ގޭގެ ކައިރީގައި ދިރިއުޅުއްވާ ޢިލްމުވެރި ޝައިޚެއް ވެސް އުޅުއްވައެވެ. މި ޝައިޚު ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ފުއްދާލަނީ މަދު ހިމޭ ގޮދަން އޮށަކުންނެވެ. ކޮންމެ ސުވަލެއް ކާއިރުވެސް އެކަލޭގެފާނު "ޝުކުރުﷲ، އަލްޙަމްދުލިﷲ، ﷲ އަކްބަރު" ކިޔުއްވައެވެ. އަދި އެ ކުޑަ މިންވަރުންވެސް އެކަލޭގެފާނަށް ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
ޝައިޚަކީ ވަރަށް ހޭލުންތެރި، ވަށައިގެންވާ ކަންކަމަށް ފާރަވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ބޭފުޅެކެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ގޭގެ ބޭރުގައި އިށީނދެވަޑައިގެން، ހިމޭން ޒިކުރުކުރެއްވުމާއި ތަފައްކުރުކުރެއްވުމުގައި އިންނަވައެވެ. ޖަންގަލީގެ އަޑުތަކާއި، ދޫނިތަކުގެ އަޑާއި، ގަސްގަހާގެހީގެ ފަތްތައް ހެލޭ އަޑުން، ޖަންގަލީގައި ހިނގާ ކަންކަމުގެ ޚަބަރު އެކަލޭގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގަންނަވައެވެ.
އެދުވަހު ޝިކާރަވެރިޔާގެ ފަރާތުން އާދަވެގެން އިވޭ އަޑުތައް ނީވޭތީ، އޭނާއަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ދިމާވެއްޖެކަން ޝައިޚަށް އެނގިވަޑައިގެންނެވިއެވެ. އެހެންކަމުން ޝައިޚް އެ ޒުވާނާއަށް ޒިޔާރަތް ކުރެއްވިއެވެ.
"އައްސަލާމް ޢަލައިކުމް،" ޝައިޚް ސަލާމް ގޮވައިލެއްވިއެވެ.
"ވައަލައިކުމުއްސަލާމް ވަރަޙްމަތުﷲ،" ޒުވާން ޝިކާރަވެރިޔާ ސަލާމް ބަލައިގަތެވެ.
"މަގޭ ޒުވާން އެކުވެރިޔާ، ހާލު ކިހިނެއްތަ؟" ޝައިޚް އެއްސެވިއެވެ.
"އަޅުގަނޑު ހުން އައިސް، ބޮލުގައި ވަރަށް ގަދައަށް ރިއްސަނީ، އެހެންވެ މިއަދު ޝިކާރައަށް ނުދެވުނީ،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ.
ޝައިޚް އޭނާއަށް އެފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާދޭ ފަތްޕިލާވެލީގެ ބޭހެއް ދެއްވިއެވެ. "މި ބޭސް އިންޝާﷲ ކާގަޑީގައި ބޭނުންކުރޭ، އޭރުން ބަލި ފަސޭހަވާނެ،" ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ.
އެވަގުތު ޝިކާރަވެރިޔާ ގެންގުޅޭ ބުޅާ ބޭރަށް ނިކުތެވެ. އޭތި ހުރީ މަސް ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން އަދިވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ރުޅިއައިސްފައެވެ. "މި ބުޅާ ކަނީ ހަމައެކަނި މަސް،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ. "އަޅުގަނޑު މިއަދު ބާލީ ދިނީމަވެސް ކާކަށް އެއްބަހެއް ނުވި. ހެނދުނުއްސުރެ އުޅެނީ ރުޅިއައިސްގެން."
ޝައިޚް ކުޑަވަގުތުކޮޅަކަށް ވިސްނާލެއްވުމަށްފަހު ވިދާޅުވިއެވެ. "ތިން ދުވަހަށް ތި ބުޅާ މަށާ ހަވާލުކުރޭ. އަދި ކުޑަ ކޮށިގަނޑެއް (ކޭޖެއް) ހަދަން އެހީވެދީ. އަހަރުން މި ބުޅާ ތަރުބިއްޔަތު ކުރާނަން."
ޝިކާރަވެރިޔާ އެކަމަށް އެއްބަސްވިއެވެ. ދެމީހުންވެގެން ލަކުޑިކޮޅުތަކާއި ގަސްގަހުގެ ކުރިތައް ބޭނުންކޮށްގެން ކޭޖެއް ހެދިއެވެ. ޝިކާރަވެރިޔާ ބުޅާ ގެނެސް އެއަށްލާފައި ދޮރު ތަޅުލިއެވެ.
ޝައިޚް އެ ކޭޖާއެކު ބުޅާ ގެއަށް ގެންދެވިއެވެ. ފުރަތަމަ ދުވަހު، ކޭޖުގެ ބޭރުގައި، ބުޅަލަށް އަތްފޯރާ ހިސާބުގައި ފެނާއި މަދު ބާލީ ކޮޅެއް ބެހެއްޓެވިއެވެ. ބުޅާ ރުޅިއައިސް އަޑުލައްވާފައި ދުރަށް އެނބުރުނެވެ. އެ ބާލީގައި އަތްވެސް ނުލިއެވެ.
ދެވަނަ ދުވަހުވެސް ކަންތައްވީ ހަމަ އެފަދައިންނެވެ. ތިންވަނަ ދުވަހު، ޝައިޚް އެ ބާލީ ތަށި ބުޅަލަށް އަތްނުފޯރާ ހިސާބަށް ދުރަށް ޖެއްސެވިއެވެ. ބުޅާ މުޅި ހެނދުނު ހަޅޭއްލަވައި ރުޅިގަދަކޮށް އުޅުނެވެ. ނަމަވެސް، ތިންވަނަ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަސް ވީއިރު، އޭގެ ހަޅޭއްލެވުން ހުއްޓި، މުޅިން މަޑުމައިތިރި ވެއްޖެއެވެ.
އޭރު ޝިކާރަވެރިޔާގެ ބަލި ފަސޭހަވެއްޖެއެވެ. އޭނާ ބުޅާ ބަލައި ޝައިޚްގެ އަރިހަށް އައެވެ. އަދި ބުޅަލުގެ ހާލު ކިހިނެއްތޯ އެއްސެވިއެވެ.
"މަށަށް ދައްކާލާނަން،" ޝައިޚް ވިދާޅުވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ކޭޖުގެ ދޮރު ހުޅުއްވާލެއްވުމާއެކު، ބުޅާ ދުވެފައި ގޮސް އެ ބާލީ ތަށީގައި ހުރި އެއްޗެހި ކާން ފެށިއެވެ. ތަށި މުޅިން ސާފުކޮށްލުމަށްފަހު ނޫނީ ބުޅާ އޭގެ ސާހިބުމީހާއާ ދިމާލަށް ބަލައިވެސް ނުލައެވެ.
ޝިކާރަވެރިޔާއަށް މިއިން ބޮޑު ފިލާވަޅެއް ލިބުނެވެ. "ޝުކުރިއްޔާ ޝައިޚް،" ޝިކާރަވެރިޔާ ބުންޏެވެ. "އަޅުގަނޑުގެ ނަފްސަށްވެސް ކަންތައް ކުރަންވީ ކަލޭގެފާނު އެ ބުޅަލަށް ކަންތައް ކުރެއްވި ގޮތަށެވެ. ނަފްސުގެ އެދުންތަކަށް ދޫނުދީ، އޭތި ހިފަހައްޓަން ޖެހެއެވެ. އަދި ފުދުންތެރިކަމުގެ ކާނާއިން ނަފްސު މައިތިރިކުރަން ޖެހެއެވެ."
ނަފްސު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަކީ އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތުގެ މައިގަނޑު އެއް މަގުސަދެވެ. މިސާލުތަކާއި ކުދި ވާހަކަތަކުގެ އެހީގައި، ބޮޑެތި ޝައިޚުން ވަނީ ދުނިޔޭގެ އެދުންތަކާ ދުރުހެލިވެ، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވާނެ ގޮތް ދަރިވަރުންނަށް އުނގަންނަވައިދެއްވާފައެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު