ކުރީ ޒަމާނުގައި، ނުހަނު ތަނަވަސް އަދި ބާރުގަދަ ރަސްކަމެއް ކުރެއްވި ރަސްކަލަކު އުޅުއްވިއެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ދައުލަތަކީ މުއްސަނދި، އާރާއި ބާރުގެ ގޮތުން ކުރިއަރާފައިވާ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ރަސްގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ހަގީގީ އުފާވެރިކަމެއް ލިބިވަޑައެއް ނުގަނެއެވެ. ބޮޑެތި ގަނޑުވަރުތަކާއި، ގިނަގުނަ ޚާދިމުންނާއި، ޖަވާހިރާއި ރަނާއި ރިހީގެ ފުންޏަކުން އެމަނިކުފާނަށް އުފަލެއް ހާސިލެއް ނުކުރެވުނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ ތަކެތީގެ ސަބަބުން އެމަނިކުފާނަށް އިހުސާސުވަމުން ދިޔައީ ނޭވާ ހާސްވުމާއި ބުރަދަނެވެ.
މިކަމާ ކަންބޮޑުވެވަޑައިގެން، ރަސްގެފާނު އެމަނިކުފާނުގެ ވަޒީރަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. "އުފާވެރިކަމުގެ ސިއްރަކީ ކޮބައިކަން ހޯދައިގެން އެއް މަސްދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަހުރެންގެ ކުރިމައްޗަށް އަންނާށެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، ކަލޭގެ ވަޒީރުކަމުގެ މަގާމު ގެއްލޭނެއެވެ."
ވަޒީރު މިކަން އެންމެ އިސްކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައްލަވައި، މަސައްކަތް ފެއްޓެވިއެވެ. އޭނާގެ ވަޒީފާ އޮތީ ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައެވެ. ރަށުގެ އިލްމުވެރިންގެ ގާތަށް މީހުން ފޮނުއްވައި، ރަސްގެފާނު ހިތްޕުޅުހަމަޖެހޭ ފަދަ ޖަވާބެއް ދެއްވާ ބޭފުޅަކަށް ބޮޑު އިނާމެއް ދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް، އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަމުގެ ހަގީގީ ޖަވާބެއް ނޭނގުނެވެ. ވަޒީރު ފޮތްތަކުން ވެސް ހޯއްދަވައި ބެއްލެވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް ނަތީޖާއެއް ނުފެނުނެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް މަސް ނިމެން ކައިރިވިއިރު، ވަޒީރު ހުންނެވީ ނުހަނު ކަންބޮޑުވެފައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން މާޔޫސްކަން ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ވަޒީރުގެ ހަތް އަހަރުގެ އަންހެން ދަރިފުޅަކީ ﷲގެ އިރާދަފުޅާއެކު ނުހަނު ބުއްދިވެރި، ހުޝިޔާރު ކުއްޖެކެވެ. ބައްޕަގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުންދިޔަ ހާސްކަން ފެނި، އެ ކުއްޖާ ލޯތްބާއެކު އަހާލިއެވެ. "ބައްޕާއެވެ! ތިޔަހާ ދެރަވެފައި ތިޔަ ހުންނަވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟"
ވަޒީރު އޭނާގެ ދަރިފުޅަށް ކަންތައްވީގޮތް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. "ދަރިފުޅާއެވެ! މި ރަސްކަމުގެ ހުރިހާ އިލްމުވެރިންގެ ގާތުން އަހައިފީމެވެ. ނަމަވެސް ރަސްގެފާނުގެ ސުވާލަށް އެކަށީގެންވާ ޖަވާބެއް އެކަކަށްވެސް ނޭނގުނެވެ. މާދަމާގެ ނިޔަލަށް ޖަވާބެއް ނުދެވިއްޖެނަމަ، ރަސްގެފާނު އަހަރެން މަގާމުން ވަކިކުރައްވާނެއެވެ."
އެ ކުއްޖާ އިރުކޮޅަކު ވިސްނާލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. "ބައްޕާއެވެ! އަޅުގަނޑު ރަސްގެފާނުގެ އަރިހަށް ގެންގޮސްދޭށެވެ. އަޅުގަނޑު އެ ސިއްރު ކިޔައިދޭނަމެވެ." ވަޒީރު ފުރަތަމަ ޖެހިލުންވި ނަމަވެސް، އެހެން ގޮތެއް ނެތުމުން އެއްބަސްވިއެވެ.
"ބައްޕާއެވެ! ރަސްގެފާނު ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އަޅުގަނޑު ކޮޅުވެއްޓަށް ގެންގޮސް، ދިގު ވާގަނޑަކުން އެތަނުގެ ތަނބެއްގައި އައްސައިދޭށެވެ." ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ވަޒީރު އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެއްވިއެވެ.
ރަސްގެފާނު ވަޑައިގެން ތަޚުތުގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމާއެކު، ވަޒީރުގެ ދަރިފުޅު ރޮއިގަތެވެ. "މާތް ރަސްގެފާނެވެ! އަޅުގަނޑު މި ވާގަނޑުން މިންޖުކޮށްދެއްވާށެވެ. މި ވާގަނޑުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑު ނޭވާ ހާސްވަނީއެވެ." ރަސްގެފާނަކީ އޯގާތެރި ބޭފުޅަކަށް ވުމުން، ވަގުތުން އެ ކުއްޖާ މިންޖުކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
އެ ކުއްޖާ މިނިވަންވުމާއެކު ރަސްގެފާނުގެ އަރިހަށް ގޮސް ބުންޏެވެ. "ޝުކުރިއްޔާ މާތް ރަސްގެފާނެވެ! އަޅުގަނޑު ހާސްކުރުވި ވާގަނޑުން އަޅުގަނޑު ސަލާމަތްކޮށްދެއްވައިފީމުއެވެ." ރަސްގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "ދަރިފުޅާއެވެ! މިހާރު ދަރިފުޅު ތިޔަހުރީ މިނިވަންވެފައެވެ. ގެއަށް ދާށެވެ."
ނަމަވެސް އެ ކުއްޖާ ބުންޏެވެ. "މާތް ރަސްގެފާނެވެ! ކަލޭގެފާނު ވެސް ގެއަށް ވަޑައިގަތުމަށް މިހާރު ތިޔަހުރީ މިނިވަންވެފައެވެ." ރަސްގެފާނު ހައިރާންވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެން މިހުރީ މަގޭ ގޭގައެވެ. އަހަރެންނަކީ ރަސްގެފާނެވެ. ބޭނުން ކޮންމެ ވަގުތަކު އަހަރެންނަށް މިތަނުން ދެވޭނެއެވެ."
އެ ކުއްޖާ ބުންޏެވެ. "ރަސްގެފާނެވެ! ކަލޭގެފާނު ތިޔަހުންނެވީ މިނިވަންކަމެއްގައެއް ނޫނެވެ. ތިޔަ ގަނޑުވަރާއި، ޚާދިމުންނާއި، ގިނަގުނަ ރަނާއި ރިހިތައް ވަނީ ކަލޭގެފާނު ބަންދުކޮށްފައެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑު އެ ތަނބުގައި ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ވާގަނޑު ފަދަ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. އެ ތަކެއްޗަށް އޮތް ދަހިވެތިކަމާއި ލޯބިން މިންޖުވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އޭރުން ކަލޭގެފާނަށް އުފާވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ."
ރަސްގެފާނު އެ ކުއްޖާގެ ބުއްދިވެރި ބަސްތަކާ މެދު ފުންކޮށް ވިސްނާލެއްވިއެވެ. އެ ވަގުތު ގަނޑުވަރުގެ ތެރެއަށް ފެތުރިގެން ދިޔަ އިރުގެ އަލިކަން ފަދައިން، ރަސްގެފާނުގެ ހިތްޕުޅަށް ހަގީގަތުގެ އަލިކަން ލިބިވަޑައިގަތެވެ. ރަސްގެފާނު ހިނިތުންވެވަޑައިގެން، އެ ކުއްޖާގެ ބޮލުގައި އަތްޕުޅު ފިރުމާލެއްވުމަށްފަހު، އަގުބޮޑު މުތީގެ ފަށެއް ދެއްވައި ގެއަށް ފޮނުއްވިއެވެ.
އެ ދުވަހުން ފެށިގެން ރަސްގެފާނު އެމަނިކުފާނުގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. އާދައިގެ މީހުން ފަދައިން ސާދާ ހުދު ހެދުންކޮޅު ތުރުކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. ގަނޑުވަރުގެ ހުރިހާ ބޭކާރު ޚަރަދުތަކާއި ދެއްކުންތެރިކަން ހުއްޓާލައްވައި، އަޅުކަމާއި، ސަދަގާތް ދެއްވުމާއި، ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރުމުގައި ދެމިހުންނެވިއެވެ. މިގޮތުން، ރަސްގެފާނަށް ހަގީގީ އުފާވެރިކަމުގެ ސިއްރު ފެނިވަޑައިގަތެވެ.
ވަޒީރު މިކަން އެންމެ އިސްކަމެއްގެ ގޮތުގައި ބައްލަވައި، މަސައްކަތް ފެއްޓެވިއެވެ. އޭނާގެ ވަޒީފާ އޮތީ ނުރައްކަލުގެ ތެރޭގައެވެ. ރަށުގެ އިލްމުވެރިންގެ ގާތަށް މީހުން ފޮނުއްވައި، ރަސްގެފާނު ހިތްޕުޅުހަމަޖެހޭ ފަދަ ޖަވާބެއް ދެއްވާ ބޭފުޅަކަށް ބޮޑު އިނާމެއް ދެއްވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް، އެއްވެސް މީހަކަށް އެކަމުގެ ހަގީގީ ޖަވާބެއް ނޭނގުނެވެ. ވަޒީރު ފޮތްތަކުން ވެސް ހޯއްދަވައި ބެއްލެވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް ނަތީޖާއެއް ނުފެނުނެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ގޮސް މަސް ނިމެން ކައިރިވިއިރު، ވަޒީރު ހުންނެވީ ނުހަނު ކަންބޮޑުވެފައެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން މާޔޫސްކަން ފެންނަން ހުއްޓެވެ. ވަޒީރުގެ ހަތް އަހަރުގެ އަންހެން ދަރިފުޅަކީ ﷲގެ އިރާދަފުޅާއެކު ނުހަނު ބުއްދިވެރި، ހުޝިޔާރު ކުއްޖެކެވެ. ބައްޕަގެ މޫނުމަތިން ފެންނަމުންދިޔަ ހާސްކަން ފެނި، އެ ކުއްޖާ ލޯތްބާއެކު އަހާލިއެވެ. "ބައްޕާއެވެ! ތިޔަހާ ދެރަވެފައި ތިޔަ ހުންނަވަނީ ކީއްވެގެންތޯއެވެ؟"
ވަޒީރު އޭނާގެ ދަރިފުޅަށް ކަންތައްވީގޮތް ކިޔައިދެއްވިއެވެ. "ދަރިފުޅާއެވެ! މި ރަސްކަމުގެ ހުރިހާ އިލްމުވެރިންގެ ގާތުން އަހައިފީމެވެ. ނަމަވެސް ރަސްގެފާނުގެ ސުވާލަށް އެކަށީގެންވާ ޖަވާބެއް އެކަކަށްވެސް ނޭނގުނެވެ. މާދަމާގެ ނިޔަލަށް ޖަވާބެއް ނުދެވިއްޖެނަމަ، ރަސްގެފާނު އަހަރެން މަގާމުން ވަކިކުރައްވާނެއެވެ."
އެ ކުއްޖާ އިރުކޮޅަކު ވިސްނާލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. "ބައްޕާއެވެ! އަޅުގަނޑު ރަސްގެފާނުގެ އަރިހަށް ގެންގޮސްދޭށެވެ. އަޅުގަނޑު އެ ސިއްރު ކިޔައިދޭނަމެވެ." ވަޒީރު ފުރަތަމަ ޖެހިލުންވި ނަމަވެސް، އެހެން ގޮތެއް ނެތުމުން އެއްބަސްވިއެވެ.
"ބައްޕާއެވެ! ރަސްގެފާނު ވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން އަޅުގަނޑު ކޮޅުވެއްޓަށް ގެންގޮސް، ދިގު ވާގަނޑަކުން އެތަނުގެ ތަނބެއްގައި އައްސައިދޭށެވެ." ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ވަޒީރު އެގޮތަށް ކަންތައް ކުރެއްވިއެވެ.
ރަސްގެފާނު ވަޑައިގެން ތަޚުތުގައި އިށީނދެވަޑައިގަތުމާއެކު، ވަޒީރުގެ ދަރިފުޅު ރޮއިގަތެވެ. "މާތް ރަސްގެފާނެވެ! އަޅުގަނޑު މި ވާގަނޑުން މިންޖުކޮށްދެއްވާށެވެ. މި ވާގަނޑުގެ ސަބަބުން އަޅުގަނޑު ނޭވާ ހާސްވަނީއެވެ." ރަސްގެފާނަކީ އޯގާތެރި ބޭފުޅަކަށް ވުމުން، ވަގުތުން އެ ކުއްޖާ މިންޖުކުރުމަށް އަމުރުކުރެއްވިއެވެ.
އެ ކުއްޖާ މިނިވަންވުމާއެކު ރަސްގެފާނުގެ އަރިހަށް ގޮސް ބުންޏެވެ. "ޝުކުރިއްޔާ މާތް ރަސްގެފާނެވެ! އަޅުގަނޑު ހާސްކުރުވި ވާގަނޑުން އަޅުގަނޑު ސަލާމަތްކޮށްދެއްވައިފީމުއެވެ." ރަސްގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "ދަރިފުޅާއެވެ! މިހާރު ދަރިފުޅު ތިޔަހުރީ މިނިވަންވެފައެވެ. ގެއަށް ދާށެވެ."
ނަމަވެސް އެ ކުއްޖާ ބުންޏެވެ. "މާތް ރަސްގެފާނެވެ! ކަލޭގެފާނު ވެސް ގެއަށް ވަޑައިގަތުމަށް މިހާރު ތިޔަހުރީ މިނިވަންވެފައެވެ." ރަސްގެފާނު ހައިރާންވެވަޑައިގެން ވިދާޅުވިއެވެ. "އަހަރެން މިހުރީ މަގޭ ގޭގައެވެ. އަހަރެންނަކީ ރަސްގެފާނެވެ. ބޭނުން ކޮންމެ ވަގުތަކު އަހަރެންނަށް މިތަނުން ދެވޭނެއެވެ."
އެ ކުއްޖާ ބުންޏެވެ. "ރަސްގެފާނެވެ! ކަލޭގެފާނު ތިޔަހުންނެވީ މިނިވަންކަމެއްގައެއް ނޫނެވެ. ތިޔަ ގަނޑުވަރާއި، ޚާދިމުންނާއި، ގިނަގުނަ ރަނާއި ރިހިތައް ވަނީ ކަލޭގެފާނު ބަންދުކޮށްފައެވެ. އެއީ އަޅުގަނޑު އެ ތަނބުގައި ބަންދުކޮށްފައި އޮތް ވާގަނޑު ފަދަ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. އެ ތަކެއްޗަށް އޮތް ދަހިވެތިކަމާއި ލޯބިން މިންޖުވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ. އޭރުން ކަލޭގެފާނަށް އުފާވެރިކަން ލިބިވަޑައިގަންނަވާނެއެވެ."
އެ ދުވަހުން ފެށިގެން ރަސްގެފާނު އެމަނިކުފާނުގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. އާދައިގެ މީހުން ފަދައިން ސާދާ ހުދު ހެދުންކޮޅު ތުރުކުރައްވަން ފެއްޓެވިއެވެ. ގަނޑުވަރުގެ ހުރިހާ ބޭކާރު ޚަރަދުތަކާއި ދެއްކުންތެރިކަން ހުއްޓާލައްވައި، އަޅުކަމާއި، ސަދަގާތް ދެއްވުމާއި، ހެޔޮ އަމަލުތައް ކުރުމުގައި ދެމިހުންނެވިއެވެ. މިގޮތުން، ރަސްގެފާނަށް ހަގީގީ އުފާވެރިކަމުގެ ސިއްރު ފެނިވަޑައިގަތެވެ.
ކިޔުންތެރިންގެ ހިޔާލު